Question

Milli Mücadele’nin “savaş dönemi” ve “diplomatik dönemi” terimlerini açıklayınız?

Answer 1

Milli Mücadele, Türk milletinin I. Dünya Savaşı sonrasında işgal edilen vatanını kurtarmak için verdiği bağımsızlık savaşıdır. Bu savaşın hem askerî hem de diplomatik cepheleri vardır. Bu cepheleri şöyle açıklayabiliriz:

• Savaş dönemi: Bu dönem, 1919-1922 yılları arasında Türk ordusunun işgalci güçlere karşı yaptığı askerî harekâtları kapsar. Bu dönemde, Kuvâ-yi Milliye adı verilen yerel direniş örgütleri de önemli rol oynamıştır. Savaş döneminin en önemli olayları şunlardır:

  • İzmir’in işgali (15 Mayıs 1919): Yunan ordusu, İtilaf Devletleri’nin desteğiyle İzmir’i işgal etti. Bu olay, Türk halkında büyük bir tepki uyandırdı ve Milli Mücadele’nin başlangıcı oldu.
  • Amasya Genelgesi (22 Haziran 1919): Mustafa Kemal Paşa ve arkadaşları, millî iradenin temsil edildiği bir meclisin toplanması gerektiğini ilan etti.
  • Erzurum Kongresi (23 Temmuz - 7 Ağustos 1919): Doğu Anadolu’daki milliyetçilerin katıldığı bir kongre düzenlendi. Kongrede, millî sınırlar içinde vatanın bölünmezliği ve tam bağımsızlık ilkesi benimsendi.
  • Sivas Kongresi (4-11 Eylül 1919): Tüm Anadolu’dan temsilcilerin katıldığı bir kongre yapıldı. Kongrede, Erzurum Kongresi’nde alınan kararlar teyit edildi ve Misak-ı Millî adı verilen millî sınırlar belirlendi.
  • Ankara’nın Başkent Olması (13 Ekim 1923): TBMM, Ankara’yı yeni Türkiye Cumhuriyeti’nin başkenti olarak ilan etti.
  • Sakarya Meydan Muharebesi (23 Ağustos - 13 Eylül 1921): Yunan ordusu ile Türk ordusu arasında Sakarya Nehri civarında yapılan büyük bir muharebe oldu. Türk ordusu, Yunan ordusunu geri püskürttü ve savaşın seyrini değiştirdi.
  • Büyük Taarruz ve Başkomutanlık Meydan Muharebesi (26 Ağustos - 9 Eylül 1922): Türk ordusu, Mustafa Kemal Paşa’nın başkomutanlığında son bir taarruz başlattı. Yunan ordusu, Afyonkarahisar, Dumlupınar ve Uşak’ta yenilgiye uğratıldı ve İzmir’e doğru kaçmaya başladı.
  • İzmir’in Kurtuluşu (9 Eylül 1922): Türk ordusu, Yunan ordusunu takip ederek İzmir’e girdi ve şehri işgalden kurtardı.

• Diplomatik dönem: Bu dönem, 1920-1923 yılları arasında Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin (TBMM) kurulmasıyla başlayan ve Lozan Antlaşması’nın imzalanmasıyla sona eren süreci ifade eder. Bu dönemde, TBMM, uluslararası alanda tanınma ve bağımsızlık mücadelesi vermiştir. Diplomatik dönemin en önemli olayları şunlardır:

  • TBMM’nin Kurulması (23 Nisan 1920): Millî iradeyi temsil eden bir meclis Ankara’da toplandı ve ilk başkanlığına Mustafa Kemal Paşa seçildi.
  • Misak-ı Millî’nin İlanı (28 Ocak 1920): TBMM, millî sınırları belirleyen bir kararname yayınladı. Bu kararnameye göre, Türk milletinin yaşadığı topraklar vazgeçilmezdi ve Sevr Antlaşması tanınmıyordu.
  • Londra Konferansı (27 Şubat - 12 Mart 1921): İtilaf Devletleri, Türk-Yunan savaşını durdurmak için bir konferans düzenledi. TBMM, konferansa bir heyet gönderdi. Ancak, konferans, Sevr Antlaşması’nın kabul edilmesi şartıyla sonuçsuz kaldı.
  • Moskova Antlaşması (16 Mart 1921): TBMM ile Sovyet Rusya arasında bir dostluk ve sınır antlaşması imzalandı. Bu antlaşma, Türkiye’nin ilk diplomatik başarısı oldu.
  • Ankara Antlaşması (20 Ekim 1921): TBMM ile Fransa arasında bir barış antlaşması yapıldı. Bu antlaşma, Fransa’nın TBMM’yi tanımasını ve Güneydoğu Anadolu’daki işgalini sona erdirmesini sağladı.
  • Kars Antlaşması (13 Ekim 1921): TBMM ile Ermenistan, Gürcistan ve Azerbaycan arasında bir sınır antlaşması imzalandı. Bu antlaşma, Doğu Anadolu’daki sınır sorunlarını çözdü.
  • Lozan Barış Konferansı (20 Kasım 1922 - 24 Temmuz 1923): TBMM ile İtilaf Devletleri ve Yunanistan arasında bir barış konferansı düzenlendi. Konferansta, Türkiye’nin bağımsızlığı ve egemenliği tanındı. Ayrıca, Boğazlar rejimi, azınlık hakları, kapitülasyonlar, savaş tazminatları gibi konularda anlaşmaya varıldı.
  • Lozan Antlaşması (24 Temmuz 1923): TBMM ile İtilaf Devletleri ve Yunanistan arasında bir barış antlaşması imzalandı. Bu antlaşma, Milli Mücadele’nin sonucunu tescil etti ve Türkiye Cumhuriyeti’nin uluslararası alandaki varlığını sağladı.