Doğu Anadolu Bölgesi’ndeki illerde nüfusun diğer bölgelerimizdeki illere göre az olmasının nedenleri, hem doğal hem de beşeri faktörlerdir. Doğal faktörler, bölgenin iklim, yeryüzü şekilleri, su kaynakları, bitki örtüsü ve toprak gibi coğrafi özelliklerini kapsar. Beşeri faktörler ise bölgenin sanayileşme, tarım, ulaşım, ticaret, iş imkanı, kültür ve siyaset gibi sosyo-ekonomik özelliklerini kapsar.
Doğal faktörler, bölgede yaşam koşullarını ve yerleşim tercihlerini zorlaştırır. Bölge, karasal iklimin etkisindedir ve kışlar çok soğuk ve uzun, yazlar ise kısa ve kuraktır. Bölge, yüksek dağlarla çevrilidir ve engebeli bir arazi yapısına sahiptir. Bölgede su kaynakları azdır ve yer yer kuraklık görülür. Bölgede bitki örtüsü seyrektir ve toprak verimsizdir. Bu faktörler, bölgede tarım, sanayi ve diğer faaliyetler için uygun ortamın bulunmamasına neden olur. Ayrıca bölgede sağlık, eğitim, ulaşım gibi hizmetlere de zor ulaşılır.
Beşeri faktörler de bölgede nüfusun az olmasına katkıda bulunur. Bölge, sanayileşmenin geri kalmış, tarımın yetersiz, ulaşımın zor, ticaretin durgun, iş imkanının az, kültürün yoksul ve siyasetin karışık olduğu bir bölgedir. Bu faktörler, bölgede ekonomik, sosyal ve kültürel açıdan gerileme yaşanmasına neden olur. Bölgede doğum oranı fazla olmasına rağmen nüfus artış hızı çok düşüktür; çünkü bölgeden başka bölgelere yapılan göçler fazladır. Bölge halkı daha iyi yaşam koşulları arayışıyla özellikle Marmara ve Ege bölgelerine göç etmektedir.
