Debi, bir akarsuyun belirli bir kesitinden birim zamanda geçen su miktarıdır. Debi, akarsuyun taşıdığı su ve alüvyon miktarını, akarsuyun yaptığı aşındırma ve biriktirme işlemlerini, akarsuyun oluşturduğu yeryüzü şekillerini ve akarsuyun ekonomik değerini etkiler.
Debiyi etkileyen önemli unsurlar şunlardır:
-
Yağış: Yağış, akarsuyun beslenme kaynağıdır. Yağış miktarı arttıkça, akarsuyun aldığı su miktarı da artar. Bu da debinin artmasına neden olur. Yağış miktarı azaldıkça, akarsuyun aldığı su miktarı da azalır. Bu da debinin azalmasına neden olur. Örneğin yağmur rejimine sahip akarsuların debisi, yağışın bol olduğu aylarda artar, yağışın az olduğu aylarda azalır.
-
Kar ve Buzul: Kar ve buzul, akarsuyun beslenme kaynağıdır. Kar ve buzul erimesi ile akarsuya su katılır. Kar ve buzul erimesi arttıkça, akarsuyun aldığı su miktarı da artar. Bu da debinin artmasına neden olur. Kar ve buzul erimesi azaldıkça, akarsuyun aldığı su miktarı da azalır. Bu da debinin azalmasına neden olur. Örneğin kar rejimine sahip akarsuların debisi, karın eridiği ilkbahar aylarında artar, karın yağdığı kış aylarında azalır.
-
Toprak: Toprak, akarsuyun beslenme kaynağıdır. Toprak yapısı ve bitki örtüsü, yağışın toprağa sızmasını veya akarsuya ulaşmasını etkiler. Toprak yapısı geçirgen ise, yağış toprağa sızar ve yeraltı sularını besler. Yeraltı suları daha sonra akarsuya katılır. Bu durumda debi düzenli olur. Toprak yapısı geçirimsiz ise, yağış toprağa sızamaz ve yüzeyden akarak akarsuya ulaşır. Bu durumda debi düzensiz olur. Bitki örtüsü gür ise, yağış bitkiler tarafından tutulur ve yavaş yavaş toprağa sızar veya buharlaşır. Bu durumda debi düşük olur. Bitki örtüsü seyrek ise, yağış bitkiler tarafından tutulamaz ve hızla toprağı aşındırarak akarsuya ulaşır. Bu durumda debi yüksek olur.
-
Yer Şekilleri: Yer şekilleri, akarsuyun yönünü ve eğimini etkiler. Yer şekilleri engebeli ise, akarsu dar ve derin bir yatakta hızla akar. Bu durumda debi yüksek olur. Yer şekilleri düz ise, akarsu geniş ve sığ bir yatakta yavaşça akar. Bu durumda debi düşük olur.
