Question

TBMM, Osmanlı Devletinden kalan borçların ödenmesini niçin kabul etmiştir?

Answer 1

Lozan Antlaşması, 24 Temmuz 1923 tarihinde Türkiye Cumhuriyeti ile İtilaf Devletleri arasında imzalanan bir barış antlaşmasıdır. Bu antlaşma ile Türkiye, Sevr Antlaşması’nda kendisine dayatılan ağır şartları reddetmiş, Misak-ı Milli sınırları içinde egemen ve üniter bir devlet olarak tanınmıştır. Lozan Antlaşması, Türkiye’nin kuruluşunu ve bağımsızlığını uluslararası alanda tescil eden bir belgedir.

Lozan Antlaşması’nın 53. maddesine göre, Türkiye Cumhuriyeti, Osmanlı Devleti’nin borçlarını da üstlenmiştir. Bu borçlar, Osmanlı Devleti’nin I. Dünya Savaşı’na girmesinden önce aldığı borçlar ve savaş tazminatları olarak ikiye ayrılmaktadır. Türkiye’nin ödemesi gereken borç miktarı 1 milyar 300 milyon altın lira olarak belirlenmiştir. Ancak bu borcun nasıl ve ne zaman ödeneceği konusunda anlaşma sağlanamamıştır. Bu nedenle borçların yeniden yapılandırılması için 1929 yılında Fransa ile bir antlaşma imzalanmıştır.

TBMM, Osmanlı Devletinden kalan borçların ödenmesini niçin kabul etmiştir? Bu sorunun cevabı, TBMM’nin Lozan Antlaşması’nda elde ettiği kazanımlar ile karşılaştırıldığında daha iyi anlaşılabilir. TBMM, Lozan Antlaşması ile:

• Sevr Antlaşması’nda kaybettiği toprakların çoğunu geri almıştır. Özellikle Doğu Anadolu, Güneydoğu Anadolu, Hatay ve Kars bölgeleri Türkiye’ye bırakılmıştır.
• Kapitülasyonlar kaldırılmıştır. Kapitülasyonlar, yabancılara verilen ayrıcalıklar ve imtiyazlardır. Bu sayede Türkiye, ekonomik ve hukuki alanda bağımsızlığını kazanmıştır.
• Boğazlar üzerindeki hakları korunmuştur. Boğazlar, Türkiye’nin güvenliği ve jeopolitik önemi açısından hayati bir konumdadır. Lozan Antlaşması ile boğazların askersizleştirilmesi ve uluslararası bir komisyon tarafından yönetilmesi kararlaştırılmıştır.
• Azınlıklar konusunda makul bir çözüm bulunmuştur. Lozan Antlaşması ile Türkiye’deki azınlıkların hakları tanınmış ancak bunlar sadece din temelinde belirlenmiştir. Böylece Türkiye’de etnik veya ırksal temelde ayrılıkçı hareketlerin önüne geçilmiştir.

Bu kazanımların yanında, TBMM’nin Osmanlı Devletinden kalan borçların ödenmesini kabul etmesinin başka nedenleri de olabilir. 

Bunlardan bazıları şunlardır:

• TBMM, Osmanlı Devleti’nin halefi olarak kabul edilmek istemiştir. Bu sayede Türkiye, uluslararası alanda saygın ve güvenilir bir devlet olarak görülmek istemiştir. Borçların ödenmesi, bu amaç için bir gereklilik olarak görülmüştür.
• TBMM, borçların ödenmesi karşılığında bazı tavizler almıştır. Örneğin, borçların faiz oranları düşürülmüş, borçların ödeme süresi uzatılmış ve borçların bir kısmı silinmiştir.
• TBMM, borçların ödenmesi ile ekonomik ilişkilerini geliştirmeyi hedeflemiştir. Türkiye, Lozan Antlaşması ile İtilaf Devletleri ile barış yapmış ve ticaret anlaşmaları imzalamıştır. Borçların ödenmesi, bu anlaşmaların uygulanmasını kolaylaştırmıştır.