Question

Erzurumlu İbrahim Hakkı Kimdir?

Answer 1

Erzurumlu İbrahim Hakkı (1703-1780), XVIII. yüzyılda yaşamış; Osmanlı mutasavvıf, şair ve alimlerindendir. Erzurum Hasankale’de doğmuştur. İlk eğitimini babasından alan İbrahim Hakkı 1734 yılında Erzurum’a yerleşmiştir. 1747 yılında İstanbul’a gelmiş ve Sultan I. Mahmut’un isteği ile saray kütüphanesinde çalışmaya başlamıştır. Kütüphanede çalıştığı sırada astronomiye ilgi duymuştur. Ayrıca İstanbul’da kendisine müderrislik pâyesi verilmiştir. Osmanlı biliminin gelişimine büyük hizmetleri bulunan İbrahim Hakkı 1780 yılında vefat etmiştir.
İbrahim Hakkı ahlak ve tasavvuf konularına yer verdiği Ma'rifetnâme adlı eseriyle tanınmaktadır. Üç bölümden oluşan eserde, fen bilimleri ile ilgili geniş bilgiler verilmiştir. Eserin birinci bölümünde, Allah'ın varlığı ve birliği anlatılmış; cisim, maden, bitki, geometri, astronomi ve takvim ile ilgili bilgilere yer verilmiştir. İkinci bölümde, insan vücudu anatomik ve estetik bakımdan ele alınmış; ruha ve ölüme dair önemli bilgiler verilmiştir. Üçüncü bölümde dinî ve ilahi konulara ağırlık verilmiş; aile içi ilişkilerin nasıl olması gerektiği, anne ve babaya saygı vb. konulara yer verilmiştir. XVIII. yüzyılda ordunun modernleşmesi için yabancı ülkelerden özellikle de Fransa'dan uzmanlar getirilmiştir. Bu uzmanlar arasında Lafitte-Clavé (Lafit-Klav) (1740-1794), isimli istihkâm mühendisinin ayrı bir önemi vardır. Lafitte-Clavé tersane bünyesinde bulunan Mühendishânede istihkâmcılık üzerine ders vermiştir. Osmanlı mühendishanelerinde ders veren diğer bir Fransız subayı Chevalier Truguet (Şavaliyer Turugıt), 1784 yılında elçiliğe bağlı bir gemi ile İstanbul'dan gizlice ayrılmıştır. Bir Fransız subay ve gemi inşa mühendisi olan Le Roy (Roy), on kişilik ekibi ile değişik büyüklükte yüzden fazla savaş gemisi inşa etmiş ve bu gemileri Osmanlı hizmetine sunmuştur. Fransız Mühendis M.Benoit 1799 yılında tersane mimarlığı yapmış, bunun yanı sıra Mühendishâne de gemi inşası üzerine dersler vermiştir.