Question

3-14 Haziran 1992’de Rio’da toplanan Birleşmiş Milletler Çevre ve Kalkınma Konferansı’nda kabul edilen ilkeler (RioDeklarasyonu) nelerdir?

Answer 1

Rio Deklarasyonu, 1992 yılında Birleşmiş Milletler Çevre ve Kalkınma Konferansı’nda (UNCED), bilinen adıyla Dünya Zirvesi’nde üretilen kısa bir belgedir. Rio Deklarasyonu, gelecekteki sürdürülebilir kalkınmada ülkeleri yönlendirmek için 27 ilke içerir. Belge 175’den fazla ülke tarafından imzalanmıştır.

Rio Deklarasyonu’nun kabul edilen ilkeleri şunlardır:

• İlke 1: İnsanlar sürdürülebilir kalkınmanın merkezinde yer alır. Doğayla uyum içinde sağlıklı ve üretken bir yaşama hakkına sahiptirler.
• İlke 2: Devletler, Birleşmiş Milletler Şartı ve uluslararası hukuk ilkelerine uygun olarak, kendi çevre ve kalkınma politikalarına göre kendi kaynaklarını kullanma egemen hakkına ve kendi yargı veya denetimleri altındaki faaliyetlerin diğer devletlerin veya ulusal sınırların ötesindeki alanların çevresine zarar vermemesinden sorumlu olma yükümlülüğüne sahiptir.
• İlke 3: Kalkınma hakkı, mevcut ve gelecek kuşakların çevresel ve kalkınma ihtiyaçlarını eşit olarak karşılamak için yerine getirilmelidir.
• İlke 4: Sürdürülebilir kalkınmayı sağlamak için, çevre koruması kalkınma sürecinin ayrılmaz bir parçası olmalı ve bunlardan ayrı olarak düşünülmemelidir.
• İlke 5: Tüm devletler ve tüm insanlar, sürdürülebilir kalkınmanın zorunlu bir gerekliliği olarak yoksulluğun ortadan kaldırılması için temel görevde işbirliği yapmalıdır. Böylece yaşam standartlarındaki farklılıklar azaltılmalı ve dünyanın çoğunluğunun ihtiyaçları daha iyi karşılanmalıdır.
• İlke 6: Gelişmekte olan ülkelerin, özellikle en az gelişmiş olanların ve çevresel açıdan en savunmasız olanların özel durumu ve ihtiyaçları öncelikli olarak dikkate alınmalıdır. Çevre ve kalkınma alanındaki uluslararası eylemler aynı zamanda tüm ülkelerin çıkarlarını ve ihtiyaçlarını da ele almalıdır.
• İlke 7: Devletler, Dünya’nın ekosisteminin sağlığını ve bütünlüğünü koruma, koruma ve onarma görevinde küresel ortaklık ruhu içinde işbirliği yapmalıdır.
• İlke 8: Devletler, sürdürülebilir kalkınmayı desteklemek için ulusal yasalara uygun olarak çevreyi korumak için etkili yasalara sahip olmalı veya bunları benimsemeli ve uygulamalıdır. Çevresel standartlar, yönetmelikler ve yönetim uygulamalarının uygun olduğu yerlerde uyumlaştırılması için işbirliği yapılmalıdır.
• İlke 9: Devletler, sürdürülebilir kalkınmayı sağlamak için bilim ve teknolojinin tüm alanlarında işbirliği yapmalı ve çevre ve kalkınma konularında bilimsel araştırma ve geliştirmeyi teşvik etmelidir. Özellikle gelişmekte olan ülkelerin ihtiyaçlarına yönelik olarak, çevre ve kalkınma konularında bilgi, yenilik ve teknoloji transferi için işbirliği yapılmalıdır.
• İlke 10: Çevre sorunlarının en iyi şekilde ele alınması, bireylerin ilgili bilgilere erişimine, katılımına ve yargı denetimine tabi olması gerektiğini kabul eder. Bu nedenle, her devlet vatandaşlarına uygun erişim sağlamalı ve ulusal yasalara uygun olarak bu süreçlere katılmalarını kolaylaştırmalıdır.
• İlke 11: Devletler, uluslararası hukuka uygun olarak, çevre ve kalkınma politikalarını belirlemek için yasal ve idari önlemler almalıdır. Ayrıca, çevre korumasının maliyetlerinin etkin bir şekilde tahsil edilmesini sağlamak için ekonomik araçlar ve piyasa teşvikleri de dahil olmak üzere uygun önlemleri kullanmalıdır.
• İlke 12: Devletler, sürdürülebilir kalkınmayı teşvik etmek için ticaret politikalarını çevre politikalarıyla uyumlu hale getirmelidir. Çevre korumasına yönelik önlemlerin ticareti engellememesi veya uluslararası ticaret ve yatırımın bozulmasına neden olmaması için dikkatli olunmalıdır. Çevre korumasına yönelik önlemlerin uluslararası anlaşmalara uygun olarak uygulanması gerektiği de kabul edilmelidir.
• İlke 13: Devletler, çevreye zarar veren faaliyetleri önlemek, azaltmak veya kontrol etmek için uluslararası düzeyde işbirliği yapmalıdır. Devletler, çevreye zarar veren faaliyetleri önlemek için uluslararası hukuka uygun olarak gerekli önlemleri almalıdır.
• İlke 14: Devletler, sürdürülebilir kalkınmayı sağlamak için ekosistemleri korumak ve onarmak için işbirliği yapmalıdır. Özellikle gelişmekte olan ülkelerin ihtiyaçlarına yönelik olarak, biyolojik çeşitliliğin korunması ve sürdürülebilir kullanımı için işbirliği yapılmalıdır.
• İlke 15: Devletler, ciddi veya geri dönüşü olmayan zarar riski olduğunda, tam bilimsel kesinlik olmamasına rağmen, çevreyi korumak için önleyici tedbirleri geniş ölçüde uygulamalıdır. Bu tedbirlerin uygulanmasında devletlerin yetenekleri dikkate alınmalıdır.
• İlke 16: Ulusal yasalara uygun olarak devletler, kirleticinin ödemeye hazır olduğu maliyeti içeren bir yaklaşım benimsemelidir. Bu yaklaşım kamu yararına olduğu yerlerde uygulanmalı ve uluslararası ticaret ve yatırımın bozulmasına neden olmamalıdır.

• İlke 17: Devletler, sürdürülebilir kalkınmayı sağlamak için çevresel etki değerlendirmesi yapmak için ulusal yasalara uygun olarak etkili yasalara sahip olmalı veya bunları benimsemeli ve uygulamalıdır. Çevresel etki değerlendirmesi, özellikle sınır ötesi etkileri olan faaliyetler için yapılmalıdır.
• İlke 18: Devletler, sürdürülebilir kalkınmayı sağlamak için çevre ve kalkınma konularında yerel toplulukların katılımını teşvik etmelidir. Yerel toplulukların bilgi, yenilik ve uygulamalarına saygı duyulmalı ve bunlar korunmalı ve geliştirilmelidir.
• İlke 19: Devletler, biyoteknoloji alanındaki faaliyetlerin çevreye zarar vermemesini sağlamak için uluslararası düzeyde işbirliği yapmalıdır. Biyoteknoloji alanındaki faaliyetlerin yürütülmesinde tüm devletlerin çıkarları dikkate alınmalı ve gelişmekte olan ülkelerin ihtiyaçlarına yönelik olarak biyoteknolojiye erişim ve katılım sağlanmalıdır.
• İlke 20: Kadınların tam katılımı, sürdürülebilir kalkınmanın başarılması için hayati önem taşımaktadır. Kadınların rolü ve hakları, çevre ve kalkınma konularında karar alma süreçlerinde güçlendirilmeli ve desteklenmelidir.
• İlke 21: Gençlerin tam katılımı, sürdürülebilir kalkınmanın başarılması için hayati önem taşımaktadır. Gençlerin rolü ve hakları, çevre ve kalkınma konularında karar alma süreçlerinde güçlendirilmeli ve desteklenmelidir. Gençlere uygun eğitim, bilgi ve fırsatlar sağlanmalıdır.
• İlke 22: Yerli halkların ve diğer yerel toplulukların kültürleri, gelenekleri ve değerleri, sürdürülebilir kalkınmanın başarılması için saygı duyulmalı ve korunmalıdır. Yerli halkların ve diğer yerel toplulukların rolü ve hakları, çevre ve kalkınma konularında karar alma süreçlerinde güçlendirilmeli ve desteklenmelidir.
• İlke 23: Çevre ve doğal kaynaklar üzerindeki baskının azaltılması için nüfus politikalarının uygulanması gereklidir. Bu politikalar insan haklarına, aile planlamasına, kadınların statüsüne ve sağlığına saygılı olmalıdır.
• İlke 24: Savaş, sürdürülebilir kalkınmanın en büyük engellerinden biridir. Devletler, barış içinde yaşamak için işbirliği yapmalı ve silahsızlanma için çaba göstermelidir. Ayrıca, silahlı çatışmalar sırasında veya sonrasında çevrenin korunması için uluslararası hukuka uygun olarak gerekli önlemleri almalıdır.
• İlke 25: Barış, gelişme ve çevre korumasının birbirine bağlı olduğu kabul edilmelidir. Bu nedenle, devletler arasında ve devletler ile halklar arasında adalet, demokrasi, katılım, şeffaflık, sorumluluk ve işbirliği gibi değerlerin geliştirilmesi gereklidir.
• İlke 26: Devletler, sürdürülebilir kalkınmayı sağlamak için çevre ve kalkınma konularında uluslararası hukuka uygun olarak yükümlülüklerini yerine getirmelidir. Bu yükümlülüklerin yerine getirilmesi için uluslararası kurumların rolü ve yetkisi güçlendirilmeli ve desteklenmelidir.
• İlke 27: Devletler ve insanlar, bu Deklarasyon’da belirtilen ilkeleri uygulamak için işbirliği yapmalıdır. Bu Deklarasyon, Birleşmiş Milletler Şartı’nın ruhuna uygun olarak hazırlanmıştır. Bu Deklarasyon, devletlerin uluslararası hukuktan kaynaklanan hak ve yükümlülüklerini değiştirmez.