Tümevarım ve tümdengelim, mantıksal çıkarım yöntemleridir ve aralarındaki temel fark, çıkarım yapma süreçlerindeki yaklaşımlarıdır.
Tümdengelim (dedüktif çıkarım), genelden özele doğru bir çıkarım yaparak bir sonuca varma şeklidir. Bu nedenle, önce genel bir ilke veya tez ortaya konur ve sonra bu ilkeye uygun olarak özel bir durum veya örnek incelenir. Örneğin: "Tüm insanlar ölümlüdür. John bir insan olduğu için John da ölümlüdür."
Tümevarım (indüktif çıkarım), özelden genele doğru bir sonuca varma şeklidir. Bu nedenle, önce özel bir durum veya örnek incelenir ve bu örneğin genel bir prensip veya kurala uygunluğu araştırılır. Örneğin: "John, Tom ve Mary’nin hepsi burada olduğunda, trioda herkesin burada olduğunu söyleyebiliriz. Bu nedenle, her zaman trioda tüm insanlar burada olmalıdır."
Özetle, tümdengelim genelden özele doğru bir sonuca varırken, tümevarım özelden genele doğru bir çıkarım yapar.
