Question

Safevî Devleti'nin Osmanlı Devleti ile ilişkileri nasıldır?

Answer 1

Safevî Devleti’nin Osmanlı Devleti ile ilişkileri genellikle gergin ve savaşçı olmuştur. Bu ilişkilerin temel sebepleri şunlardır:

• Safevî Devleti’nin Şii mezhebini resmi din olarak kabul etmesi ve Anadolu’daki Türkmenlere Şii propagandası yapması, Sünni Osmanlı Devleti’ni rahatsız etmiştir. Osmanlı Devleti, Şii tehlikesini ortadan kaldırmak için Safevî Devleti’ne karşı seferler düzenlemiş ve Çaldıran Muharebesi’nde (1514) Safevî ordusunu yenilgiye uğratmıştır.
• Safevî Devleti’nin Kafkasya ve Irak’taki Osmanlı topraklarını ele geçirmeye çalışması, Osmanlı Devleti’nin doğu sınırlarını tehdit etmiştir. Osmanlı Devleti, Safevî saldırılarına karşı savunma yapmış ve zaman zaman karşı taarruzlarda bulunmuştur.
• Safevî Devleti’nin Rusya ile ittifak yapması, Osmanlı Devleti’nin hem doğu hem de kuzey sınırlarında baskı altında kalmasına neden olmuştur. Rusya ve Safevî Devleti, İran’ın kuzey topraklarını aralarında paylaşmış ve Osmanlı Devleti’nin bölgedeki etkinliğini azaltmıştır.

Safevî Devleti’nin Osmanlı Devleti ile ilişkilerinde nadiren de olsa barışçıl dönemler de olmuştur. Örneğin:

• Şah Abbas döneminde (1588-1629) Safevî Devleti, Osmanlı Devleti ile İstanbul Antlaşması’nı (1590) imzalamış ve savaş halinde oldukları toprakları geri vermiştir. Bu antlaşma ile iki devlet arasında 20 yıl süren bir barış sağlanmıştır.
• Şah Sultan Hüseyin döneminde (1694-1722) Safevî Devleti, Osmanlı Devleti ile Ahmet Paşa Antlaşması’nı (1732) imzalamış ve Aras Nehri’nin kuzeyindeki Azerbaycan topraklarını Osmanlılara bırakmıştır. Bu antlaşma ile iki devlet arasında 8 yıl süren bir barış sağlanmıştır.