Tanzimat Fermanı ile Islahat Fermanı arasındaki farklar şunlardır:
-
Tanzimat Fermanı, Osmanlı Devleti’nin kendi isteği ve kararıyla hazırlanmış ve ilan edilmiş bir belge iken, Islahat Fermanı, Avrupa devletlerinin baskısı ve etkisiyle hazırlanmış ve ilan edilmiş bir belgedir.
-
Tanzimat Fermanı, Osmanlı toplumunun tümüne yönelik reformlar içerirken, Islahat Fermanı, gayrimüslim ve yabancı azınlıklara yönelik reformlar içermiştir.
-
Tanzimat Fermanı, gayrimüslimlerle Müslümanlar arasında hukuki eşitlik sağlamıştır, ancak din ve ırk farklılıklarını göz ardı etmemiştir. Islahat Fermanı ise gayrimüslimlerle Müslümanlar arasında din, dil ve ırk farkı gözetmeksizin eşitlik sağlamıştır.
-
Tanzimat Fermanı, Osmanlı Devleti’nin toplumsal bütünlüğünü korumayı amaçlarken, Islahat Fermanı, gayrimüslimlerin bağımsızlık eğilimlerini artırmış ve Osmanlı Devleti’nin parçalanmasını hızlandırmıştır.
-
Tanzimat Fermanı, Osmanlı Devleti’nin Batılı devletlere karşı bağımsızlığını korumayı amaçlarken, Islahat Fermanı, Osmanlı Devleti’nin Batılı devletlere karşı ekonomik ve siyasi bağımlılığını artırmıştır.
