Question

Atatürk Dönemi Türk dış politikasının temel ilkelerinden olan “mütekabiliyet” ilkesini açıklayınız

Answer 1

Mütekabiliyet, karşılıklı olma durumu anlamına gelen bir kelime ve diplomatik bir terimdir. Devletler arası ilişkilerde maruz kalınan davranışa aynı şekilde karşılık verme prensibini tanımlar. Örneğin, vize uygulamasındaki mütekabiliyete göre hükûmetler, sadece kendi vatandaşlarına vize uygulayan devletlerin vatandaşlarına vize uygular.

Atatürk Dönemi’nde Türkiye, mütekabiliyet ilkesini dış politikasının bir parçası olarak benimsemiştir. Bu ilke, Türkiye’nin bağımsızlığını, egemenliğini ve toprak bütünlüğünü korumasına yardımcı olmuştur. Ayrıca, Türkiye’nin uluslararası alanda saygın bir konum kazanmasına ve diğer devletlerle eşit ve adil ilişkiler kurmasına katkıda bulunmuştur. Atatürk, mütekabiliyet ilkesini şu sözleriyle ifade etmiştir: "Bizim dış politikamızın esası şudur: Bizimle temas eden devletlere karşı biz de onların bize karşı gösterdikleri muameleyi gösteririz."

Mütekabiliyet ilkesi, Atatürk’ün dış politika anlayışının gerçekçi, barışçı, güvenlikçi ve batıcı yönlerini yansıtmaktadır. Bu ilke sayesinde Türkiye, hem kendi çıkarlarını hem de uluslararası hukuk ve adaleti gözetmiştir. Mütekabiliyet ilkesinin uygulanmasında örnek olarak Lozan Antlaşması, Musul Sorunu, Hatay Sorunu, Balkan Paktı ve Sadabat Paktı gösterilebilir.