Bu metinden yola çıkarak bir toplumda takvim hangi ihtiyaçlar üzerine ortaya çıkmıştır? Açıklayınız.

Question

Tokuzınç ay yeti otuzka yog ertürtümiz

barkın bedizin bitig taşın biçin yılka yetinç ay yeti otuzka kop alkdımız.

(Kül Tegin koyun yılında on yedinci günde uçtu. Dokuzuncu ay yirmi yedinci günde yas töreni tertip ettik. Türbesini, resmini kitabe taşını maymun yılında yedinci ay yirmi yedinci günde hep bitirdik).

 

Bu metinden yola çıkarak bir toplumda takvim hangi ihtiyaçlar üzerine ortaya çıkmıştır? Açıklayınız.

Answer 1

Bu metin, Kül Tegin’in ölümü ve anıtının yapımı ile ilgili bir kitabe parçasıdır. Bu metinden yola çıkarak bir toplumda takvimin ortaya çıkışının şu ihtiyaçlar üzerine olduğunu söyleyebiliriz:

• Bir toplumda takvim, zamanı ölçmek ve kaydetmek için ortaya çıkmıştır. Takvim, geçmişte yaşanan olayları, gelecekte yaşanacak olayları ve günümüzde yaşanan olayları belirli bir düzene göre sıralamak için gereklidir. Örneğin, bu metinde Kül Tegin’in ölüm tarihi, yas töreni tarihi ve anıtının bitiş tarihi takvimle belirtilmiştir.
• Bir toplumda takvim, doğal olayları gözlemlemek ve uyum sağlamak için ortaya çıkmıştır. Takvim, mevsimleri, ayları, haftaları ve günleri belirleyerek doğanın değişimini izlemek için kullanılır. Örneğin, bu metinde koyun yılı ve maymun yılı gibi hayvan isimleri verilen yıllar, Çin takviminin bir uyarlamasıdır. Bu takvimde her yılın bir hayvanla ilişkilendirilmesi, doğal döngülerin anlaşılmasını sağlar.
• Bir toplumda takvim, kültürel ve dini etkinlikleri düzenlemek ve kutlamak için ortaya çıkmıştır. Takvim, bayramları, törenleri, anmaları ve ritüelleri belirli zamanlarda yapmak için bir rehberdir. Örneğin, bu metinde Kül Tegin’in ölümünden sonra yapılan yas töreni, Türk kültürünün bir geleneğidir. Bu törende atlar kesilir, ağıtlar yakılır ve anıtlar dikilirdi.