Question

On İki Hayvanlı Türk Takvimi’nin eski Türklerin sosyal ve ekonomik hayatıyla ilişkisini tartışınız.

Answer 1

On İki Hayvanlı Türk Takvimi, eski Türklerin sosyal ve ekonomik hayatıyla yakından ilişkilidir. Bu takvim, Türklerin göçebe ve bozkır hayatı yaşadıkları için doğa olaylarına, hayvanlara, bitkilere ve mevsimlere duydukları bağlılığı ve saygıyı yansıtmaktadır. Ayrıca, Türklerin Göktanrı inancı, şaman kültürü, savaşçılık geleneği ve kabile yaşamı da bu takvimde kendini göstermektedir. Bu takvimin sosyal ve ekonomik hayatla ilişkisini şu şekilde tartışabiliriz:

• Sosyal hayat açısından, bu takvim Türklerin zaman kavramını nasıl algıladıklarını, hangi günleri kutladıklarını, hangi hayvanlara hangi anlamları yüklediklerini ve hangi yılın hangi özelliklere sahip olduğuna nasıl inandıklarını göstermektedir. Örneğin, bu takvimde yılbaşı Nevruz (yenigün) olarak 21 Mart’ta kutlanmaktadır. Bu gün, Türk mitolojisinde gece ile gündüzün eşitlendiği, Ergenekon Destanı’nda Türklerin demir dağı eritip özgürlüklerine kavuştukları ve yeniden doğdukları gün olarak kabul edilmektedir. Bu takvimde her yıl bir hayvan ismiyle adlandırılmakta ve o hayvanın karakterine göre o yılın nasıl geçeceği hakkında rivayetler dolanmaktadır. Örneğin, Maymun yılında eğlence ve hilenin artacağı, At yılında bereketin olacağı, Öküz yılında sulaklığın olacağı gibi inanışlar vardır. Bu inanışlar, Türklerin hayvanlara verdiği önemi ve onlarla kurduğu ilişkiyi ortaya koymaktadır.
• Ekonomik hayat açısından, bu takvim Türklerin geçim kaynaklarını, tarım ve hayvancılık faaliyetlerini, ticaret ve savaş zamanlarını nasıl belirlediklerini göstermektedir. Örneğin, bu takvimde bir ay bazen 29 gün bazen 30 gün sürmekte ve ay isimleri birinci ay, ikinci ay diye sıralanmaktadır. Bu durum, Türklerin Ay’ın hilal şeklini almasına göre ayları oluşturduklarını ve hasat zamanını çok iyi belirlediklerini göstermektedir. Ayrıca, bu takvimde hafta kavramı yoktur. Türklerde hafta kavramı İslamiyet’ten sonra oluşmuştur. Bu durum da Türklerin göçebe yaşam tarzına uygun olarak zamanı daha uzun dönemlere ayırdıklarını göstermektedir. Bu takvimde her 60 yılda bir çağ atlanmaktadır. Bu rakam ortalama insan ömrüdür. Bu durum da Türklerin ekonomik faaliyetlerini uzun vadeli olarak planladıklarını göstermektedir.

Sonuç olarak, On İki Hayvanlı Türk Takvimi, eski Türklerin sosyal ve ekonomik hayatının bir yansımasıdır. Bu takvim, Türk kültürünün zenginliğini, çeşitliliğini ve özgünlüğünü ortaya koymaktadır.