Question

Teoman Han kimdir?

Answer 1

Teoman Han, MÖ 3. yüzyıl dolaylarında yaşamıştır. Babasının adı Tuvu Tanhu’dur. Asya Hun İmparatorluğu’nun kurucusu ve ilk hükümdarı olan Hun devlet adamı Tuvu Tanhu’nun (Tuvu Bey) oğlu ve Mete Han’ın (Oğuz Kağan)'ın babasıdır. Kara Kağan da denilen Teoman Han, bilinen ilk Hun (Hiung-nu) hükümdarıdır.

Teoman Han, MÖ 220 - MÖ 209 yılları arasında hüküm sürmüştür. İlk dönemlerde Türk hükümdarlarına Tanhu/Yabgu da deniyordu, bu yüzden bazen “Teoman Yabgu” veya “Tuman Yabgu” da denirdi. Teoman Türk boyları dahil olmak üzere çeşitli gruplar arasında birliği sağlayarak, merkezi bir yönetim kurmuş ve böylece MÖ 220 yılında ilk Tanhu olarak iş başına geçmiştir. Daha önce Türk Birliğini sağlayan ilk hükümdar olarak Mete Han gösterilmesine rağmen yapılan araştırmalarla Türkleri tek çatı altında toplayan ilk hükümdarın Teoman Handır.

Teoman Han, Çin İmparatorluğu’ndan birçok toprak almış ve Çinliler tarafından Çin Seddi’nin ilk temellerini atılmasını sağlamıştır. Teoman Han’ın birinci eşi Ay Kaan, Mete’nin annesidir. İkinci eşi ise Çin Prensesi Yen Shi’dir. Teoman Han’la evlendirilen Çin Prensesi Yen Shi, yarı Çinli yarı Türk melez bir tigin doğurduktan sonra tahtın kendi oğluna kalması için Mete Han’ı aradan çıkartmak istemiş ve binbir türlü entrikayla Teoman Han’ı da oğlunu öldürmeye ikna etmiştir.

Teoman Han, diğer oğlunu tahta geçirmek amacıyla Mete’yi ‘Yüeçilere’ rehin olarak gönderir. Daha sonra da Yüeçiler’in üzerine yürür. Bu durumda Yüeçiler Mete Han’ı (Oğuz Kağan’ı) öldürmek isterler ancak Mete bir at elde ederek onların elinden kaçmayı başarır ve ülkesine geri döner. Bunun üzerine babası Teoman da onun cesaretini takdir ederek onu orduda bir grubun başına verir. Mete askerlerini eğitmeye başlar ve onlara “avda ve savaşta ben nereye ok atarsam siz de oraya ok atacaksınız. Benim ok attığım yere ok atmayanın başını keserim” diye uyarı da bulunur. Avda kendi atına ok atar ve atmayanların başını keser. Daha sonra başka bir zaman eşine ok atar, aynısını yapmaya çekinen askerlerin de başını kestirir. Sonra bir av sırasında babasının atına ok atar ve askerleri de aynısını yaparlar. Böylece Mete Han, babasını devirerek MÖ 209 yılında Asya Hun Devleti’nin yeni hükümdarı olur.