Türkiye Selçuklu Devleti döneminde Anadolu'nun bir Türk ve İslam yurdu haline gelmesinde sufilerin ve düşünürlerin çok büyük bir katkısı olmuştur. Moğol istilaları ve siyasi sıkıntılar yüzünden halkın zor günler geçirdiği bu dönemde, bu önemli şahsiyetler insanlara moral vermiş, onları sevgi, birlik ve kardeşlik duyguları etrafında birleştirmiştir. Bu düşünürlerin başında Mevlana Celaleddin Rumi gelir. Mevlana, insan sevgisini ve hoşgörüyü temel alan öğretisiyle toplumun her kesimini kucaklamıştır. İnsanları hiçbir ayrım yapmadan bir araya getiren tavrı, Anadolu'da kardeşlik duygusunun güçlenmesini sağlamıştır.
Bir diğer önemli isim Yunus Emre'dir. Yunus Emre, derin düşünceleri halkın konuştuğu sade bir Türkçe ile şiirlerine taşıyarak herkesin anlamasını sağlamıştır. Şiirlerinde Allah sevgisini, barışı ve insani değerleri işleyerek Anadolu insanının manevi bağlarını kuvvetlendirmiştir.
Hacı Bektaş Veli de öğretileriyle Anadolu'nun yurt edinilmesinde çok etkili olan bir başka düşünürdür. İnsanları doğruluğa, sevgiye ve yardımlaşmaya çağıran Hacı Bektaş Veli, hoşgörüye dayalı düşünce sistemiyle toplumun birliğini sağlamlaştırmıştır.
Ahi teşkilatının kurucusu olan Ahi Evran da esnafı örgütleyerek dürüst çalışma ve ticaret ahlakını yaymıştır. İnsanları meslek sahibi yaparken aralarındaki yardımlaşma ve dayanışmayı da artırmıştır.
Bu şahsiyetler yaşayışları, örnek davranışları ve verdikleri eserlerle Anadolu'nun manevi temellerini atmış, insanların birbirine kenetlenerek Anadolu'yu kendilerine vatan yapmalarını sağlamışlardır.
