12. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 111, 112, 113, 114 Cevapları - Meb yayınları

Question

BÜYÜYÜP GİDEN HÜZÜN’E

bir güzel aşk yılının ortasında

bir kestane ekerim büyür gider

ortaçağdan bir deniz hartasında

bir iki harf bulurum büyür gider

biliyorum ikimiz arasında

bir deste gül mü ne var büyür gider

sen bir aklık gibisin sırasında

boynun ve dediklerin büyür gider

ölür gider çinisi bir soylunun

bize bir mavi kalır büyür gider

ve içilir bir devin sofrasında

arayerde bir hüzün büyür gider.

Turgut UYAR, Bütün Şiirleri I

METNİ ANLAMA VE ÇÖZÜMLEME

1. “biliyorum ikimiz arasında/bir deste gül mü ne var büyür gider” dizelerinin sizde uyandırdığı duygu ve çağrışımları dile getiriniz.

2. Okuduğunuz şiirde anlam kapalılığına ve bireyselliğe örnek olabilecek ifadeleri gösteriniz.

3. Okuduğunuz şiirde günlük yaşamda kullandığınız kelimelerin farklı anlamlara gelebilecek şekilde kendini göstermesi şairin hayal dünyası ve gerçeklikle bağlantısı hakkında size neler düşündürmektedir? Düşüncelerinizi sınıfla paylaşınız.

4. Okuduğunuz metinde tekrar edilen bölümler şiirin dil ve anlatımını nasıl etkilemiştir?

5. Metinde söyleyici ile hitap edilen kişi arasında nasıl bir ilişki olduğunu söyleyiniz.

6. Okuduğunuz metnin konusunu ve temasını dizelerden hareketle söyleyiniz.

7. Şiirdeki açık ve örtük iletilere dizelerden örnekler bulunuz. Bulduğunuz örnekleri aşağıdaki şemalara yazınız.

Açık İleti :………………………………………………..

Örtük İleti : ……………………………………………..

8. Şiirde şairin "kişisel imla tercihi"ne örnek olabilecek kullanımları bulunuz.

9. Okuduğunuz şiirin divan şiiri geleneği ile anlam ve söyleyiş yönünden benzerliklerini söyleyiniz.

10. Okuduğunuz şiirin sizde uyandırdığı duyguları ifade ediniz. Şairin duygularını anlatmak için oluşturduğu çağrışım ve kullandığı ifadeler hakkındaki düşüncelerinizi söyleyiniz.

11. Okuduğunuz metinden yola çıkarak Turgut Uyar’ın şiir anlayışı ile ilgili çıkarımlarda bulununuz.

12. Okuduğunuz şiirden hareketle İkinci Yeni şiiri ile Garip akımı şiirinin özelliklerini aşağıdaki şemalara yazınız.

İkinci Yeni Şiiri : …………………………………………………………..

Garip Akımı : ………………………………………………………………

DİL BİLGİSİ

1. Okuduğunuz şiirdeki “arayerde bir hüzün büyür gider” dizesinde “hüzün” kelimesi somutlaştırılmıştır. Siz de bu anlam olayına şiirden örnekler bularak bu örneklerin altını çiziniz.

2. Büyüyüp Giden Hüzün’e şiirinde noktalama işaretlerinin hiç kullanılmaması şiirin ahenk ve söylenişini nasıl etkilemiştir? İkinci Yeni anlayışının ilkelerini de göz önünde bulundurarak açıklayınız.

Aşağıdaki şiirleri şemada verilen başlıklar doğrultusunda karşılaştırınız.

GEÇMİŞTEN GELECEĞE DOĞRU

GÜZELLEMELER

Bayrağım, kılıcım, atım,

Dinim, tarihim, san’atım...

Benim ulu kâinatım,

Kaleme, kâğıda sığmaz.

Her çiçekten bir dal yeter,

Her devirden bir hâl yeter,

Her ufuktan bir al yeter,

Cümlesini desem olmaz.

Ülkü, yürekler yangını,

Şahin kuşudur ongunu...

Yücede arar dengini;

Alçacık dallara konmaz.

(...)

Niyazi Yıldırım GENÇOSMANOĞLU

GÜL

Gülün tam ortasında ağlıyorum

Her akşam sokak ortasında öldükçe

Önümü arkamı bilmiyorum

Azaldığını duyup duyup karanlıkta

Beni ayakta tutan gözlerinin

Ellerini alıyorum sabaha kadar seviyorum

Ellerin beyaz tekrar beyaz tekrar beyaz

Ellerinin bu kadar beyaz olmasından korkuyorum

İstasyonda tiren oluyor biraz

Ben bazan istasyonu bulamayan bir adamım

Gülü alıyorum yüzüme sürüyorum

Her nasılsa sokağa düşmüş

Kolumu kanadımı kırıyorum

Bir kan oluyor bir kıyamet bir çalgı

Ve zurnanın ucunda yepyeni bir çingene

Cemal SÜREYA

 

Answer 1

BÜYÜYÜP GİDEN HÜZÜN’E adlı şiir, Turgut Uyar’ın kendine özgü üslubuyla yazılmış bir eserdir. Şiirin bazı dizeleri, çağrışımlar ve anlam kapalılığıyla doludur. İşte bu şiirin bazı yönleri:

1. Duygu ve Çağrışımlar:

   • “Bir deste gül mü ne var büyür gider” dizesi, aşkın ve yaşamın geçiciliğini anlatırken içimizdeki hüznü uyandırabilir. Gül, güzellik ve sevgi sembolüdür, ancak zamanla solup gider. Bu dize, aşkın ve yaşamın karmaşıklığını yansıtır.
   • “Ölür gider çinisi bir soylunun / bize bir mavi kalır büyür gider” dizeleri, geçmişin izlerini taşıyan nesnelerin ve anıların kalıcılığını vurgular. Soylunun çinisi ölürken, mavi bir anı kalır.

2. Anlam Kapalılığı ve Bireysellik:

   • Şair, bazı ifadeleri açıkça belirtmez ve okuyucuya yorum yapma özgürlüğü tanır. Bu, şiirin bireysel deneyimlere ve yorumlara açık olduğunu gösterir.

3. Hayal Dünyası ve Gerçeklik Bağlantısı:

   • Şair, günlük yaşamda sıkça kullanılan kelimeleri farklı anlamlara taşır. Bu, hayal dünyasının gerçeklikle iç içe geçtiğini gösterir. Örneğin, “bir kestane ekerim büyür gider” dizisinde kestane, sadece bir ağaç değil, aynı zamanda anılar ve yaşamın döngüsüdür.

4. Tekrar Edilen Bölümler:

   • “Büyür gider” ifadesi, tekrar ederek şiirin ritmini ve etkisini artırır. Bu, İkinci Yeni anlayışının özgürlüğünü ve tekrarın önemini yansıtır.

5. Söyleyici ve Hitap Edilen Kişi İlişkisi:

   • Şair, içsel bir monolog gibi konuşurken, hitap edilen kişi belirsizdir. Bu, okuyucunun kendini şiirin içinde bulmasına olanak tanır.

6. Tema ve Konu:

   • Şiirde tema, geçmişin izleri, aşkın geçiciliği ve yaşamın anlamıdır. Konu ise bu temaların iç içe geçtiği bir düşünsel yolculuktur.

7. Açık ve Örtük İletiler:

   • Açık ileti: “Bir deste gül mü ne var büyür gider” dizisinde aşkın geçiciliği ve yaşamın döngüsü açıkça ifade edilir.
   • Örtük ileti: Şairin kişisel duyguları ve anıları, semboller ve imgeler aracılığıyla aktarılır.

8. Kişisel İmla Tercihi:

   • Şair, noktalama işaretlerini kullanmaz ve bu da şiirin akışını ve ritmini etkiler. İkinci Yeni anlayışının özgürlüğünü yansıtır.

9. Divan Şiiri Geleneği ile Benzerlikler:

   • Divan şiiri geleneğinde olduğu gibi, Turgut Uyar da şiirinde sembolizmi ve imgeleri kullanır. Ancak, İkinci Yeni’nin etkisiyle bu semboller ve imgeler daha soyut ve bireysel bir anlam taşır.

10. Şiirde Uyandırdığı Duygular:

    • Şiir, hüzün ve melankoli duygularını uyandırır. Şair, “ortaçağdan bir deniz hartasında / bir iki harf bulurum büyür gider” gibi dizelerle geçmişe özlemi ve zamanın akışını hissettirir.

11. Turgut Uyar’ın Şiir Anlayışı:

    • Turgut Uyar, geleneksel şiir anlayışından uzaklaşarak, bireysel deneyimleri ve içsel dünyayı ön plana çıkaran bir yaklaşım sergiler. Şiirdeki “arayerde bir hüzün büyür gider” dizesi, bu bireysel ve soyut anlatımın bir örneğidir.

12. İkinci Yeni ve Garip Akımı Özellikleri:

    • İkinci Yeni Şiiri: Soyutlama, serbest nazım, anlamda kapalılık, dilin sınırlarını zorlama.
    • Garip Akımı: Günlük dilin kullanımı, ironi, alay, sıradan hayatın konu edilmesi.

Dil Bilgisi:

1. Somutlaştırma:

   • “Arayerde bir hüzün büyür gider” dizesinde “hüzün” kelimesi somutlaştırılmıştır. Hüzün, sanki bir varlık gibi büyüyüp giden bir şey olarak betimlenir.

2. Noktalama İşaretlerinin Kullanılmaması:

   • Noktalama işaretlerinin kullanılmaması, şiirin akışını kesintisiz kılar ve okuyucunun kendi ritmini bulmasına olanak tanır. Bu durum, İkinci Yeni’nin dil ve anlatım özgürlüğünü vurgular.

Şiirleri karşılaştırmak için aşağıdaki özellikleri dikkate alabiliriz:

Tema:

• GEÇMİŞTEN GELECEĞE DOĞRU GÜZELLEMELER: Ulusal değerler, tarih ve sanatın övgüsü, idealizm.
• GÜL: Kişisel duygular, aşk ve özlem, varoluşsal sorgulamalar.

Dil ve Anlatım:

• GEÇMİŞTEN GELECEĞE DOĞRU GÜZELLEMELER: Yüksek üslup, soyut imgeler, sembolizm.
• GÜL: Sade dil, somut imgeler, içtenlik.

Kafiye:

• GEÇMİŞTEN GELECEĞE DOĞRU GÜZELLEMELER: Düzenli kafiye şeması, ahenkli.
• GÜL: Serbest kafiye, daha özgür bir yapı.

Ölçü:

• GEÇMİŞTEN GELECEĞE DOĞRU GÜZELLEMELER: Geleneksel ölçü kullanımı.
• GÜL: Serbest ölçü, modern şiirin özellikleri.

Nazım Birimi:

• GEÇMİŞTEN GELECEĞE DOĞRU GÜZELLEMELER: Klasik nazım birimleri, mısra ve kıtalar.
• GÜL: Serbest nazım, düzensiz bölümler.