Question

Aşağıdaki metinde altı çizili kelimelerde bulunma hâl ekinin -de ve -te şeklinde yazılmasının

sebebini söyleyiniz.

“Bu akımdan etkilenen sanatçılar, (eserlerinde) insanı toplumsal çevresiyle (birlikte) yansıtırken kendi kişiliklerini gizlememişlerdir.”

Answer 1

Metindeki parantez içindeki kelimelerde (-de) ve (-te) bulunma hâl ekinin kullanımı, ünsüz uyumuna bağlı olarak belirlenmiştir. Türkçede ünsüz uyumu kuralına göre, eklerin sert ünsüzlerle biten kelimelere eklendiğinde sertleşmesi gerekir.

1. "Eserlerinde" kelimesinde bulunma hâl eki "-de" şeklinde kullanılmıştır. Bu, "eser" kelimesinin son harfinin yumuşak ünsüz (r) olması nedeniyle "-de" ekinin kullanıldığını gösterir. Ünsüz uyumu kuralına göre yumuşak ünsüzle biten kelimelere yumuşak ekler gelir.

2. "Birlikte" kelimesinde ise bulunma hâl eki "-te" olarak yazılmıştır. Bu durumda "birlik" kelimesinin son harfi olan "k" sert ünsüz olduğundan, bulunma hâl eki "-te" olarak sertleşir. Bu, ünsüz uyumu kuralına uygun olarak yapılır.

Sonuç olarak, metindeki kelimelerde bulunan (-de) ve (-te) eklerinin kullanımı, kelimelerin son harflerinin sert veya yumuşak ünsüz olmalarına bağlı olarak belirlenmiştir.