Question

Yüklemler yardımcı fiillerden, tamlamalardan, deyimlerden de oluşabilir. Aşağıdaki metindeki yüklemleri bu açıdan değerlendiriniz.

“Anasını kucakladıktan sonra karşı kahveye, arkadaşlarının yanına koştu. (...) Sonra evinin yolunu tuttu. Anası yatsı namazını kılıyordu. Her zaman yaptığı gibi anacığının önüne çömeldi.

Seccadenin üzerinde taklalar attı. Dilini çıkardı. Nihayet kadını güldürmeye muvaffak olduğu zaman, kadıncağız selam vermek üzereydi.”

Answer 1

Metindeki yüklemleri ve bunların oluşum biçimlerini şu şekilde değerlendirebiliriz:

1. "Anasını kucakladıktan sonra karşı kahveye, arkadaşlarının yanına koştu."

   • kucakladıktan sonra: Yüklem kucakladı ve bu yüklem bir yardımcı fiil olan -dıktan sonra ile genişletilmiştir.
   • koştu: Bu yüklem tek başına bir fiildir.

2. "Sonra evinin yolunu tuttu."

   • tuttu: Yüklem tuttu fiilidir.

3. "Anası yatsı namazını kılıyordu."

   • kılıyordu: Bu yüklem kıl fiilinin geçmiş zaman -ıyordu şeklinde kullanılan halidir.

4. "Her zaman yaptığı gibi anacığının önüne çömeldi."

   • yaptığı gibi: Burada yaptığı yüklem yap fiilinin -dığı gibi şeklinde bir zaman zarfı (kullanım) ile genişletilmiştir.
   • çömeldi: Yüklem çömeldi fiilidir.

5. "Seccadenin üzerinde taklalar attı."

   • attı: Yüklem at fiilinin geçmiş zaman -tı haliyle kullanılmıştır.

6. "Dilini çıkardı."

   • çıkardı: Yüklem çıkar fiilinin geçmiş zaman -dı haliyle kullanılmıştır.

7. "Nihayet kadını güldürmeye muvaffak olduğu zaman, kadıncağız selam vermek üzereydi."

   • muvaffak olduğu: Yüklem muvaffak olmak ifadesi, olduğu yardımcı fiili ile genişletilmiştir.
   • vermek üzereydi: Yüklem vermek fiilinin -üzeydi şeklinde bir yardımcı fiil ile genişletilmiştir.

Yüklemler, çeşitli yardımcı fiiller ve tamlamalar ile desteklenmiş veya doğrudan fiil olarak kullanılmıştır.