Aşağıdaki metni okuyunuz, metnin altındaki soruları cevaplayınız. Savaş yıllarında Türkiye’nin ekonomisi nasıldır? Açıklayınız. Halk hangi sıkıntılarla karşı karşıya kalmıştır?

Question

Aşağıdaki metni okuyunuz, metnin altındaki soruları cevaplayınız.

“1942’de biraz nefes alan bütçe yeniden büyük açıklar vermeye başlıyordu. Gerileyen üretim, giderek daralan ithalat... Ve hepsinin üstünde sınırlardaki bir milyonluk orduya yiyecek, giyecek sağlamakta çekilen güçlük...

(...) ben Eskişehir-Bilecik bölgesinde Toprak Mahsulleri Vergisi uygulamalarının denetlenmesiyle görevlendirildim. Görevliler tarlaları dolaşıp bunların ne kadar ürün vereceklerini ve belli bir yüzdesi olarak alınacak vergi payını hesaplıyorlardı. Ben de bu uygulamayı denetleyecektim. Ama büyük sorunlar vardı. Üreticinin teslim etmek için getirdiği buğdayın konulacağı depolar yoktu. Camilere doldurulan hububat çürüyor, toprakların üstüne dökülen buğdaylar çimleniyordu.

Türkiye savaşın dışında kalmaya çalışıyordu. Bunun bedelini de ödemesi gerekliydi ama dağların, tepelerin ıssız ovaların gerisinde, kendi içlerine kapanık yaşayan kırsal kesim halkından bu gerçeğin bilincinde olmaları beklenemezdi. Onların çocukları askerde idi. Köyde çalışacak insan kalmamıştı. Gaz, tuz bulunmuyordu.” (Cahit Kayra, 38 Kuşağı, s.119-120.)

“Bizim bu çetin savaş dışında kalabilmiş olmamızın sağladığı faydalar başında şüphesiz, can kaybından ve yıkımdan korunmuş olmamız gelir. Fakat bu başarı, elde silah milletçe daima savaşa hazır olarak yaşamamızla sağlanabilmiştir. Bu da tabiatıyla mali sıkıntılarla milletimizi karşı karşıya bırakmıştır. Mesela üretici olarak yaşayan birçok vatandaş silahaltına alındığı için çalışarak bir şey üretemediklerinden başka ayrıca kendilerini de beslemek mecburiyeti ortaya çıkmıştır. Öte taraftan memlekette beliren mal azlığı fiyatları devamlı surette yükseltmiş ve bundan da bilhassa dar ve sabit gelirli vatandaşlar büyük geçim sıkıntısı çekmiştir.” (Hilmi Uran, Meşrutiyet, Tek Parti, Çok Parti Hatıralarım (1908-1950), s.313-314.)

1. Savaş yıllarında Türkiye’nin ekonomisi nasıldır? Açıklayınız.

2. Halk hangi sıkıntılarla karşı karşıya kalmıştır?

Answer 1

1. Savaş Yıllarında Türkiye’nin Ekonomisi: Savaş yıllarında Türkiye ekonomisi ciddi şekilde zorlanmıştır. Üretimin gerilemesi, ithalatın daralması ve savaş nedeniyle askeri harcamaların artması ekonomiyi olumsuz etkilemiştir. Bütçe büyük açıklar vermeye başlamış, üretim yetersiz kalmış ve yiyecek, giyecek gibi temel ihtiyaçların temini güçleşmiştir. Özellikle orduya yiyecek ve malzeme sağlamak için büyük zorluklar yaşanmıştır. Ekonomik daralma, üretim kayıpları ve sınırlı kaynaklarla birlikte Türkiye savaşın ekonomik bedelini ödemek zorunda kalmıştır. Aynı zamanda, köylerde çalışan nüfusun askere alınması nedeniyle üretim daha da azalmış, bu da kırsal kesimdeki halkı zor durumda bırakmıştır.

2. Halkın Karşı Karşıya Kaldığı Sıkıntılar: Halk, savaşın ekonomik ve sosyal etkileriyle büyük zorluklarla karşılaşmıştır. Üretici olarak çalışan köylüler, askere alınmış ve üretim yapamayacak duruma gelmişlerdir. Bunun yanı sıra, köylerde iş gücü eksikliği yaşanmış, tarlalar boş kalmıştır. Depolama sorunları nedeniyle buğdaylar çürümüş ya da topraklarda çimlenmiştir. Ayrıca, mal azlığı nedeniyle fiyatlar sürekli yükselmiş ve dar gelirli vatandaşlar ciddi geçim sıkıntıları çekmiştir. Gaz ve tuz gibi temel ihtiyaçlar da bulunamıyordu. Köylerdeki halkın çoğu, savaşın bilincinde olmadan, sadece zorluklarla mücadele etmek zorunda kalmıştır.

---

Genel olarak açıklayalım soruyu:

Verilen metinler, İkinci Dünya Savaşı sırasındaki Türkiye'nin ekonomik durumunun ve halkın yaşadığı zorlukların çarpıcı bir resmini çizmektedir.

1. Savaş Yıllarında Türkiye’nin Ekonomisi

Savaşın başlamasıyla birlikte Türkiye, tarafsız bir politika izlemiş olsa da ekonomisi savaşın etkilerinden kaçınamamıştır. Metinlerde de belirtildiği gibi:

• Bütçe Açığı: Savaşın maliyeti, bütçede büyük açıklar oluşturmuştur. Askeri harcamaların artması, diğer alanlara ayrılan kaynakları azaltmıştır.
• Üretimde Düşüş: Savaş nedeniyle erkek nüfusun büyük bir kısmı askere alınmış, bu da tarım ve sanayi gibi üretim alanlarında ciddi düşüşlere neden olmuştur.
• İthalatta Sıkıntı: Savaş nedeniyle dış ticaret kısıtlanmış ve ithalat zorlaşmıştır. Özellikle temel ihtiyaç maddelerinin temininde sıkıntılar yaşanmıştır.
• Enflasyon: Artan harcamalar ve azalan üretim, enflasyonun yükselmesine yol açmıştır. Bu durum, halkın alım gücünü düşürmüş ve yaşam standartlarını olumsuz etkilemiştir.
• Varlık Vergisi: Savaşın finansmanı için getirilen varlık vergisi, zenginleri hedef alsa da orta sınıfı da olumsuz etkilemiştir.

Özetle, Türkiye, savaş yıllarında ciddi ekonomik zorluklar yaşamıştır. Bütçe açığı, üretimde düşüş, ithalatta sıkıntı, enflasyon ve vergiler, ekonomik tabloyu olumsuz etkileyen başlıca faktörler olmuştur.

2. Halkın Karşılaştığı Sıkıntılar

Savaşın ekonomik etkileri, doğrudan halkın yaşamına yansımıştır. Metinlerde belirtilen bazı sıkıntılar şunlardır:

• Gıda Kıtlığı: Üretimdeki düşüş nedeniyle gıda maddelerinde sıkıntı yaşanmış, fiyatlar artmıştır.
• Barınma Sorunları: Kırsal kesimden şehirlere göçler artmış, barınma sorunları ortaya çıkmıştır.
• Giyim Eksikliği: Savaş nedeniyle tekstil üretimi azalmış, halkın giyim ihtiyacını karşılamakta zorluk çekilmiştir.
• Isınma Sorunları: Yakıt sıkıntısı nedeniyle ısınma problemleri yaşanmıştır.
• Sağlık Hizmetlerinde Kısıtlılık: Savaş nedeniyle sağlık hizmetlerinde de aksaklıklar yaşanmıştır.
• Psikolojik Zorluklar: Savaşın yarattığı belirsizlik ve kaygılar, halkın psikolojik sağlığını olumsuz etkilemiştir.

Özetle, halk, savaşın ekonomik etkileri nedeniyle birçok zorlukla karşılaşmıştır. Gıda kıtlığı, barınma sorunları, giyim eksikliği gibi temel ihtiyaçların karşılanmasında güçlük çekilmiştir. Ayrıca, savaşın yarattığı psikolojik baskı, halkın yaşam kalitesini düşürmüştür.

Sonuç olarak, İkinci Dünya Savaşı, Türkiye'nin ekonomisini olumsuz etkilemiş ve halkın yaşam standartlarını düşürmüştür. Savaşın yarattığı zorluklar, Türkiye'nin uzun yıllar boyunca etkilerini taşıyan önemli bir dönüm noktası olmuştur.