“Dedi Ölüm Aklımda” adlı hikâyeden alınan bu parça ile “Marangozdur Adı Ahmet Ustadır” adlı hikâyeyi dil ve anlatım yönünden karşılaştırıp belirlediğiniz benzerlik ve farklılıkları ifade ediniz.

Question

(...)

Bir mutfak penceresi aralığa bakan. Fena oluyor insanın içi bu aralıklara bakarken. İs, kurum; yağmurların yol yol akıttığı. İyi ki şu karşı komşu var. Pencerelerin önünü, ikide bir, sıcak sabunla suyla, dumanı tüte tüte siliyor. Sünger kara kara köpürüyor çoğu kez. Çiçek koyuyor bazan, bir saksı. Bazan da, çocukların eski giysilerinden yaptığı elbezilerini asıyor. Beyaz üzerine kırmızı benekli de, lacivertlisi pembe yollu. Eh, iyi gene. Beşinci kat hiç olmazsa. Ya en alt katta olunsa! Loş. Herkesin attığı çerçöp pencerelerin önünde.

Nezihe MERİÇ, Toplu Öyküler II

“Dedi Ölüm Aklımda” adlı hikâyeden alınan bu parça ile “Marangozdur Adı Ahmet Ustadır” adlı hikâyeyi dil ve anlatım yönünden karşılaştırıp belirlediğiniz benzerlik ve farklılıkları ifade ediniz.

Answer 1

Dil ve Anlatım Yönünden Karşılaştırma

Benzerlikler:

1. Doğal ve Günlük Dile Dayalı Anlatım:

   • Her iki hikâyede de Nezihe Meriç, Türkçeyi sade, akıcı ve doğal bir şekilde kullanmıştır. Halk arasında sık kullanılan deyimlere, ifadeler ve söyleyişlere yer vermiştir. Bu, karakterlerin gündelik yaşamlarını daha inandırıcı ve gerçekçi kılar.
   • Örneğin, "Marangozdur Adı Ahmet Ustadır" hikâyesinde kullanılan "Çekerim Sümer’in çiçekli perdesini her bir fakirliğin üzerine" ifadesi, günlük yaşamdan esinlenilmiş, doğal bir anlatım biçimidir. Aynı şekilde, "Dedi Ölüm Aklımda" hikâyesinde de pencerelerin durumu ve karşı komşunun alışkanlıkları doğal bir üslup içinde verilmiştir.

2. Detaylara Dayalı Betimlemeler:

   • Her iki hikâyede de çevre ve mekân tasvirleri detaylara odaklanarak yapılmıştır. "Marangozdur Adı Ahmet Ustadır"da yoksul mahalle betimlemesi, "Dedi Ölüm Aklımda"da aralıklara bakan pencerelerin anlatımı benzer şekilde ayrıntılıdır.

3. İzlenimci Yaklaşım:

   • Her iki metinde de olaylardan çok karakterlerin gözlemleri, hisleri ve duyguları ön plandadır. Kişisel izlenimler, çevre betimlemeleri ve içsel monologlarla bir atmosfer oluşturulmaktadır.

---

Farklılıklar:

1. Ton ve Atmosfer:

   • "Marangozdur Adı Ahmet Ustadır" hikâyesinde sıcak bir aile ortamı ve şen bir hayat algısı yaratılırken, "Dedi Ölüm Aklımda" hikâyesinde daha melankolik ve karamsar bir atmosfer hakimdir. Özellikle pencereler ve aralıklar üzerinden bir yalnızlık hissi vurgulanmıştır.

2. Kahramanın Bakış Açısı:

   • "Marangozdur Adı Ahmet Ustadır" hikâyesinde Ahmet Usta'nın coşkulu, iyimser ve çalışkan bir karakter olduğu görülür. Hayata karşı mücadeleci bir duruş sergiler.
   • "Dedi Ölüm Aklımda" hikâyesinde ise anlatıcının gözlemleri daha durağan, dış dünyaya mesafeli ve içsel sorgulamalara dayalıdır. Bu, anlatımda daha içe dönük bir bakış açısına işaret eder.

3. Anlatıcı ve Bakış Açısı:

   • "Marangozdur Adı Ahmet Ustadır" hikâyesi, birinci tekil kişi anlatımıyla (Ahmet Usta'nın ağzından) ve onun perspektifinden sunulur. Bu, okuyucunun hikâye kahramanıyla özdeşleşmesini kolaylaştırır.
   • "Dedi Ölüm Aklımda" hikâyesi, üçüncü tekil kişi bakış açısıyla aktarılmış gibi durmaktadır ve anlatıcı dışsal gözlemlerini paylaşır. Bu, hikâyeyi daha mesafeli ve nesnel bir yere koyar.

4. Simgesel ve Metaforik Deyiş:

   • "Marangozdur Adı Ahmet Ustadır" hikâyesinde Sümer’in çiçekli perdesi gibi belirgin bir leitmotif ve simgesel öğe vardır.
   • "Dedi Ölüm Aklımda" hikâyesinde ise benzer bir öğe bulunmamakla birlikte, pencerelerin bakış açısı ve karşı komşunun rutinleri üzerinden sosyal katmanlar ve insan ilişkileri ele alınır.

---

Sonuç:

Nezihe Meriç'in her iki hikâyesinde de doğal bir dil, detaylı gözlemler ve insan sıcaklığını hissettiren bir üslup bulunur. Ancak, "Marangozdur Adı Ahmet Ustadır" hikâyesi daha iyimser ve yaşam sevinciyle doluyken, "Dedi Ölüm Aklımda" hikâyesi daha melankolik ve durağandır. Bu, yazarın insanı ve çevresini farklı tonlarda ele alabilme becerisini gösterir.