Question

Bâde ne demektir?

Answer 1

"Bâde" kelimesi Farsça kökenli bir kelimedir ve Türkçede hem gerçek anlamda hem de mecazi anlamda kullanılır. Özellikle tasavvuf edebiyatında ve divan şiirinde önemli bir yere sahiptir. İşte "bâde"nin anlamları:

1. Gerçek Anlamı: Şarap, İçki

Bâde kelimesinin temel anlamı "şarap" veya genel olarak "içki"dir. Farsça'da da aynı anlamda kullanılır. Bu anlamıyla eski metinlerde ve divan şiirinde sıkça karşılaşılır.

2. Mecazi Anlamları:

• Aşk, İlahi Aşk: Bâde, özellikle tasavvuf edebiyatında ve divan şiirinde "aşk", "ilahi aşk", "coşku" ve "vecd" gibi anlamlarda mecazi olarak kullanılır. Bu kullanımda bâde, insanın Tanrı'ya duyduğu aşkın, manevi sarhoşluğun ve coşkunun bir sembolü olarak karşımıza çıkar.
• Aşk Şarabı, Aşk İksiri: Bâde, "aşk şarabı" veya "aşk iksiri" olarak da ifade edilir. Bu anlamda, insanı aşık eden, coşturan ve etkileyen bir güç olarak tasvir edilir.
• Kadeh: Bazen "bâde" kelimesi, şarap içilen "kadeh" anlamında da kullanılır.
• Rüya Motifi (Âşık Edebiyatı): Âşık edebiyatında "bâde içme" önemli bir rüya motifidir. Bu rüyada âşık, bir pirden (manevi rehber) veya Hızır'dan bâde içer ve bu sayede âşıklık yeteneği kazanır. Bu bâde bazen şarap, şerbet, su gibi bir içecek olabileceği gibi, elma, nar, ekmek gibi yiyecekler de olabilir.

Tasavvuf Edebiyatında Bâde:

Tasavvuf edebiyatında bâde, sâlikin (tasavvuf yolcusu) ilahi aşkı yoğun ve sürekli biçimde yaşamasını, bu aşkın etkisiyle yaşadığı manevi sarhoşluğu ve coşkuyu ifade eder. Bâde, vahdet-i vücud (varlığın birliği) inancıyla da ilişkilidir ve Tanrı ile birleşme arzusunun sembolü olarak da yorumlanabilir.

Divan Şiirinde Bâde:

Divan şiirinde bâde, aşkın, coşkunun, neşenin ve bazen de elemin sembolü olarak kullanılır. Şairler, bâde metaforu aracılığıyla duygularını, düşüncelerini ve felsefi görüşlerini ifade ederler.

Özetle Bâde:

• Temel anlamı "şarap" veya "içki"dir.
• Mecazi olarak "aşk", "ilahi aşk", "coşku", "vecd", "aşk şarabı", "aşk iksiri" ve "kadeh" anlamlarında kullanılır.
• Tasavvuf edebiyatında ilahi aşkın ve manevi sarhoşluğun sembolüdür.
• Divan şiirinde aşkın, coşkunun, neşenin ve bazen de elemin sembolü olarak kullanılır.
• Âşık edebiyatında bâde içme, âşıklık yeteneği kazanmanın bir sembolüdür.