Question

Soğuk Savaş dönemi siyasi haritasını zihnimde canlandırmakta zorlanıyorum. NATO ve Varşova Paktı üyesi önemli ülkeleri, 'Bağlantısızlar Hareketi'ne katılan ülkeleri ve bu bloklaşmanın küçük ülkelerde çıkan proxy savaşlarına (Kore, Vietnam) etkisini özetler misin?

Answer 1

Soğuk Savaş döneminde dünya iki büyük kutba ayrılmıştı. Bu kutuplardan ilki, Amerika Birleşik Devletleri'nin liderliğindeki Batı Bloku'ydu. Batı Bloku'nun askeri gücü, 1949 yılında kurulan NATO (Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü)'ydu. NATO'ya üye olan önemli ülkeler arasında ABD'nin yanı sıra Birleşik Krallık, Fransa, Batı Almanya, İtalya, Kanada ve Türkiye gibi ülkeler bulunuyordu. Bu ülkeler, Sovyetler Birliği'nin yayılmacı politikalarına karşı ortak bir savunma hattı oluşturmuşlardı.

Diğer kutup ise, Sovyetler Birliği'nin önderliğindeki Doğu Bloku'ydu. Doğu Bloku'nun askeri ittifakı ise 1955 yılında kurulan Varşova Paktı idi. Varşova Paktı'na üye olan başlıca ülkeler Sovyetler Birliği, Polonya, Doğu Almanya, Çekoslovakya, Macaristan ve Bulgaristan'dı. Bu iki blok, dünya çapında ideolojik, ekonomik ve askeri bir rekabet içindeydi.

Ancak, bu iki büyük bloğa dahil olmayı reddeden ülkeler de vardı. Bu ülkeler, 1961'de kurulan Bağlantısızlar Hareketi'ne katıldılar. Bu harekete öncülük eden ülkeler arasında Hindistan, Mısır ve Yugoslavya gibi önemli devletler vardı. Bu ülkeler, ne kapitalist Batı'ya ne de komünist Doğu'ya bağlanmak istemiyor, kendi bağımsız dış politikalarını izlemeyi hedefliyorlardı. Bu hareket, Soğuk Savaş'ın ikili yapısına üçüncü bir yol sunuyordu.

Bu büyük bloklaşma, küçük ülkelerde doğrudan savaşlara yol açtı. İki süper güç, doğrudan birbirleriyle savaşmaktan kaçınarak, güç mücadelelerini bu küçük ülkeler üzerinden gerçekleştirdiler. Bunlara vekalet savaşları (proxy savaşları) deniyor. En bilinen örnekleri Kore Savaşı ve Vietnam Savaşı. Kore Savaşı'nda Sovyetler Birliği ve Çin, Kuzey Kore'yi desteklerken, ABD ve müttefikleri Güney Kore'nin yanında savaştı. Vietnam Savaşı'nda ise Kuzey Vietnam'ı Sovyetler Birliği ve Çin, Güney Vietnam'ı ise ABD destekliyordu. Bu savaşlar, aslında iki süper gücün ideolojik çatışmasının sahadaki yansımalarıydı ve bu çatışma, milyonlarca insanın hayatına mal oldu. Kısacası, Soğuk Savaş'ın haritası, sadece iki bloğun değil, aynı zamanda bu blokların gölgesinde kalan ve büyük güçlerin çıkarları için mücadele eden ülkelerin haritasıydı.