Question

Millî varlığa düşman cemiyetler ve Millî cemiyetleri yazınız ?

Answer 1

Mondros Ateşkes Antlaşması'ndan sonra başlayan işgallere karşı farklı amaçlar taşıyan çeşitli cemiyetler kurulmuştur. Bunlardan Millî Varlığa Düşman Cemiyetler, işgallere karşı direnmek yerine kendi çıkarları veya farklı ideolojiler doğrultusunda hareket etmişlerdir. Bu cemiyetlerin bir kısmı, İngiliz Muhipleri Cemiyeti ve Wilson Prensipleri Cemiyeti gibi, kurtuluşun güçlü bir devletin mandası (himayesi) altına girmekle mümkün olacağına inanıyordu. Diğer bir grup ise Teali-i İslam Cemiyeti ve Sulh ve Selamet-i Osmaniye Fırkası gibi, padişah ve halifeye bağlı kalarak kurtuluşu arıyor ve millî mücadeleye karşı duruyordu. Ayrıca azınlıkların kurduğu Mavri Mira, Etnik-i Eterya ve Pontus Rum gibi cemiyetler, Yunanistan lehine toprak kazanmayı; Hınçak ve Taşnak cemiyetleri ise Doğu Anadolu'da bir Ermeni devleti kurmayı amaçlıyordu. Kürt Teali Cemiyeti de Doğu Anadolu'da ayrı bir devlet kurma hedefindeydi.

Millî Cemiyetler ise işgallere karşı Türk milletinin haklarını savunmak amacıyla kurulan yararlı cemiyetlerdir. Bu cemiyetler başlangıçta kendi bölgelerini (bölgesel) korumak için kurulmuşlardır. Temel amaçları, Wilson İlkeleri'nin "nüfus çoğunluğuna göre kendi kaderini tayin etme" maddesine dayanarak Türk yurdunun parçalanmasını engellemekti. Başlıca Millî Cemiyetler; Trakya-Paşaeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti (Trakya'yı Yunanistan'a karşı savundu), Vilayat-ı Şarkiye Müdafaa-i Hukuk-ı Milliye Cemiyeti (Doğu illerini Ermenilere karşı savundu), İzmir Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti ve onun devamı olan Redd-i İlhak Cemiyeti (Batı Anadolu'nun Yunanistan tarafından işgaline karşı mücadele etti), Kilikyalılar Cemiyeti (Adana ve çevresini Fransız ve Ermenilere karşı savundu) ve Trabzon Muhafaza-i Hukuk-ı Milliye Cemiyeti (Karadeniz'deki Rum Pontus iddialarına karşı çıktı) olarak sayılabilir. Bu cemiyetlerin tümü Sivas Kongresi'nde "Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti" adı altında tek bir çatıda birleştirilmiştir.