Question

Osmanlı Devleti’nde tam anlamda ilk kapitülasyonlar hangi devlete verilmiştir?

Answer 1

Osmanlı Devleti’nde tam anlamıyla ve geniş kapsamlı ilk kapitülasyonlar 1569 yılında Fransa’ya verilmiştir. Aslında tarih derslerimizde Kanuni Sultan Süleyman döneminde 1535 yılında Fransızlarla bir taslak hazırlandığını görürüz ama bu antlaşma padişah tarafından onaylanmadığı için yürürlüğe girmemiştir. Bu yüzden gerçek anlamda ilk kapitülasyonların II. Selim döneminde Fransızlara tanındığını söyleyebiliriz. Bu ayrıcalıklar sayesinde Fransız tüccarlar Osmanlı sularında kendi bayraklarıyla serbestçe ticaret yapma ve hukuki işlerini kendi konsolosluklarında çözme hakkı kazanmışlardır. Osmanlı Devleti bu yolla hem Avrupa’daki Haçlı birliğini bozmayı hedeflemiş hem de Akdeniz ticaretini canlandırmak istemiştir.

Fransa'ya verilen bu haklardan sonra ilerleyen dönemlerde İngiltere ve Hollanda gibi diğer devletlere de benzer ticari imtiyazlar verilmeye başlanmıştır. Ancak bu kapitülasyonlar başlangıçta hükümdarların görev süresiyle sınırlı tutulurken 1740 yılında imzalanan yeni bir antlaşma ile sürekli hale getirilmiştir.