Question

Coğrafi Keşiflerin olumsuz ekonomik etkilerine karşı bir önlem olmak üzere Akdeniz ve Kızıldeniz’i birbirine bağlamayı amaçlayan proje hangisidir?

Answer 1

Coğrafi Keşifler sonucunda ticaret yollarının Atlas Okyanusu’na kaymasıyla birlikte Osmanlı Devleti'nin gümrük gelirleri azalmış ve Akdeniz ticareti eski canlılığını kaybetmiştir. Osmanlı Devleti bu durumu tersine çevirmek ve Akdeniz ile Kızıldeniz’i birbirine bağlayarak ticaret gemilerinin doğrudan Hindistan’a ulaşmasını sağlamak için Süveyş Kanalı Projesi'ni hayata geçirmeyi amaçlamıştır.

Bu proje aslında ilk kez Sadrazam Sokullu Mehmet Paşa döneminde gündeme gelmiştir. Projenin temel amacı, Baharat Yolu’na yeniden işlerlik kazandırmak ve Müslüman tüccarların Portekizlilerin eline geçen Hint deniz yoluna alternatif bir yol kullanmalarını sağlamaktır. Eğer bu kanal o dönemde açılabilseydi, gemiler Afrika’nın güneyini dolaşmak zorunda kalmayacak ve Akdeniz üzerinden doğrudan Kızıldeniz’e, oradan da Hint Okyanusu’na geçebilecekti. Ayrıca Osmanlı Devleti bu sayede Hint Müslümanlarına daha kolay yardım gönderebilecek ve Portekiz’in bölgedeki baskısını kırabilecekti.

Sokullu Mehmet Paşa bu projeyi gerçekleştirmek için teknik hazırlıklar yaptırsa da dönemin şartları, maliyetler ve bazı siyasi engeller nedeniyle proje o yıllarda tamamlanamamıştır. Süveyş Kanalı ancak yüzyıllar sonra, 1869 yılında açılabilmiştir. Sokullu Mehmet Paşa'nın buna benzer şekilde Karadeniz ile Hazar Denizi'ni birleştirmeyi amaçlayan Don-Volga Kanalı Projesi gibi vizyoner girişimleri de bulunmaktadır.