“Muhâkemetü’l-lugateyn” adlı eserinde Türkçenin Farsçadan üstün olduğunu savunan ve aynı zamanda Çağatay Türkçesinin en önemli isimlerinden biri olan sanatçı aşağıdakilerden hangisidir?

Question

KONU: Divan Edebiyatı

“Muhâkemetü’l-lugateyn” adlı eserinde Türkçenin Farsçadan üstün olduğunu savunan ve aynı zamanda Çağatay Türkçesinin en önemli isimlerinden biri olan sanatçı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Ali Şir Nevaî

B) Yusuf Has Hacip

C) Hoca Ahmet Yesevî

D) Kaşgarlı Mahmut

Bu soruyu ayrıntılı bir şekilde konu başlığı ve şıklarıyla beraber konu anlatım yapabilecek var mı?

Answer 1

Soruda özellikleri verilen bu çok değerli sanatçımız A şıkkında gördüğümüz Ali Şir Nevai'dir. Ali Şir Nevai on beşinci yüzyılda yaşamış, hem devlet adamlığı yapmış hem de edebiyatımızda ilk hamse sahibi şair unvanını almış çok önemli bir isimdir. Kendi döneminde Farsça yazmak çok modayken o Muhakemetü'l-Lugateyn yani İki Dilin Karşılaştırılması isimli eserini yazarak Türkçenin Farsçaya göre ne kadar zengin ve derin bir dil olduğunu kelime kelime örneklerle kanıtlamaya çalışmıştır. Hatta Çağatay Türkçesi o kadar çok onun ismiyle anılır ki bu dile edebiyat tarihinde Nevai dili bile denmiştir. Doğru cevap A şıkkıdır.

Şıklardaki diğer isimleri de incelemek edebi dönemleri birbirine karıştırmamamıza çok yardımcı olacaktır. B şıkkında yer alan Yusuf Has Hacip on birinci yüzyılda Geçiş Dönemi edebiyatımızın ilk eseri olan Kutadgu Bilig'i yazan ve devlet yönetimiyle ilgili mutluluk veren bilgileri anlatan büyük bir düşünürdür. C şıkkındaki Hoca Ahmet Yesevi tasavvuf edebiyatımızın kurucusu kabul edilen ve Divan-ı Hikmet adlı eseriyle on ikinci yüzyılda Türk boylarına İslamiyet'i sade bir dille sevdirmeye çalışan çok değerli bir mutasavvıftır. D şıkkında gördüğümüz Kaşgarlı Mahmut da tıpkı Ali Şir Nevai gibi Türkçeye büyük hizmet etmiş bir dil bilginidir ama o on birinci yüzyılda Araplara Türkçeyi öğretmek ve Türkçenin Arapça ile boy ölçüşebilecek bir dil olduğunu göstermek için Divanü Lügati't-Türk adlı ilk sözlüğümüzü yazmıştır. Bütün bu şıkları yan yana koyduğumuzda sorudaki eserin ve özelliklerin Ali Şir Nevai'yi işaret ettiğini net bir şekilde anlıyoruz.