Dünya edebiyatında Şeytan veya orijinal adıyla El-Şeytan başlığıyla bilinen en önemli eserlerden biri Rus yazar Lev Nikolayeviç Tolstoy tarafından kaleme alınmıştır. Tolstoy bu uzun öyküsünü 1889 yılında yazmaya başlamış ancak eseri yaşadığı dönemde yayımlamamıştır. Kitap yazarın ölümünden sonra 1911 yılında okuyucuyla buluşmuştur. Eser genel olarak insanın içsel çatışmalarını, toplumsal ahlak kuralları ile bireysel arzular arasındaki savaşı ele alır.
Kitabın başkahramanı olan Yevgeni İrtenev babasının ölümünden sonra kalan borçları ödemek ve çiftliği düzene sokmak için köye yerleşir. Burada Stepanida adında köylü bir kadınla yasak bir ilişki yaşar. Daha sonra asil bir aileden gelen Liza ile evlenir ve mutlu bir yuva kurmaya çalışır. Ancak geçmişindeki bu kaçamak ve Stepanida’ya karşı duyduğu kontrol edilemeyen arzu bir takıntı haline gelerek zihnini ele geçirmeye başlar. Tolstoy bu hikayede şeytan kavramını dışsal bir varlık olarak değil insanın içindeki irade zayıflığı ve dizginlenemeyen tutkular olarak sembolize eder. Yazar bu eserde insanın kendi vicdanı ve nefsiyle yaptığı ağır imtihanı işler.
