Question

Burada anlatılan 14.yy edebiyat eserlerini upuzun bir şekilde ÖSYM'nin soracağı şekilde anlatabilir misiniz?

NOT: ✨ Bu sorumu objektif, tarafsız bir şekilde  cevap verecek kardeşlerimiz varsa içimizde lütfen profilime girip baştan aşağı cevaplanmamış diğer sorularımı da cevap verebilirler mi?

Bu soruyu ayrıntılı bir şekilde konu başlığı ve şıklarıyla beraber konu anlatım yapabilecek var mı? ÖSYM nerelerden sorar? Bir hoca tadında. Sizden ders çalışıyorum da lütfen upuzun konu anlatım yapar mısınız?

Answer 1

Zemahşeri tarafından yazılan Mukaddimetü'l-Edeb ile başlayalım. Bu eser aslında Arapça öğrenmek isteyenler için hazırlanmış pratik bir sözlük niteliği taşıyor ve isim, fiil, harfler, isim çekimi, fiil çekimi olmak üzere beş bölümden oluşuyor. ÖSYM bazen eserlerin türünü veya yazılış amacını sorabiliyor, bu yüzden bunun bir sözlük olduğunu bilmek önemli. Dini ve ahlaki bilgi veren eserlere geçtiğimizde Rabguzi'nin Kısasü'l-Enbiya'sı karşımıza çıkıyor. İsmi peygamber kıssaları anlamına gelen bu kitapta ağırlıklı olarak Hazreti Muhammed'den bahsediliyor. Halka basit dini bilgiler vermeyi amaçlayan bu eser mensur yani düzyazı şeklinde kaleme alınmış olup içinde ayetler ve hadisler barındırıyor. Eserdeki dört yüz otuz dört şiirin sadece kırk üç tanesi Türkçe yazılmış.

Mesnevi tarzındaki eserlere bakarsak, İranlı Hüsrev ile Ermeni prensesi Şirin'in aşkının anlatıldığı Hüsrev ü Şirin çok bilinen bir örnektir. Aslı Farsça olan bu mesnevinin on dördüncü yüzyılda Kutb tarafından, Anadolu'da ise Fahri tarafından Türkçeye çevrildiğini görüyoruz. Dini ve tasavvufi bir mesnevi olan Mu'inü'l-Mürid ise Arapça bilmeyen Türkmenlere tasavvuf ve fıkıh bilgilerini öğretmek amacıyla dokuz yüz beyit halinde yazılmış. Ebulgazi Bahadır Han, Şecere-i Terakime adlı eserinde Mu'inü'l-Mürid'in kendi döneminde ne kadar ünlü bir kitap olduğunu özellikle belirtmiştir.

ÖSYM'nin ilkler üzerinden soru sormayı sevdiğini biliyoruz. Bu noktada Nehcü'l-Feradis çok kritik bir eser çünkü Türk edebiyatında ilk defa kırk hadisin geçtiği kitap olma özelliğini taşıyor. Cennete giden yol anlamına gelen bu eser tamamen bir vaaz ve nasihat kitabıdır ve düzyazı biçiminde yazılmıştır. Kitabın yapısı oldukça düzenli olup dört ana bölümden oluşuyor. Birinci bölümde Hazreti Muhammed'in hayatı, ikinci bölümde dört halife, dört mezhep ve ehlibeyt konuları işleniyor. Üçüncü bölüm insanı Allah'a yaklaştıracak amelleri, dördüncü bölüm ise Allah'tan uzaklaştıracak amelleri anlatıyor.

Harezmi tarafından Sığınak eyaletindeki sarayda mesnevi tarzında kaleme alınan Muhabbetname, ayrı ayrı yazılmış aşk şiirlerinden oluşuyor ve içindeki on bir mektubun sekizi Türkçe olarak karşımıza çıkıyor. Dini destanlarımızdan biri olan Destan-ı Cumcuma veya diğer adıyla Cumcumaname, Hüsam Katip tarafından yine mesnevi şeklinde yazılmış. Bu eserin kıtaları içinde Hazreti İsa'dan ve meşhur Kesikbaş hikayesinden bahsedilmesi onu içerik açısından özel kılıyor. Anonim bir eser olan Miraçname ise adından da anlaşılacağı üzere miraç olayını anlatıyor. Dil, üslup ve işlediği konu bağlamında Nehcü'l-Feradis'e oldukça benzeyen bu eserin Uygur harfleriyle yazılmış tek nüshasının Paris'te bulunması da sınavlarda ayırt edici bir detay olarak sorulabilir.