durumlarından hangileri etkili olmuştur?

Question

2015-YGS / Sosyal Bilimler

Soru 6:

Osmanlı Devleti’nde XVIII. yüzyılda reisülküttabın öneminin artmasında;

I. iç ve dış yazışma kurallarını iyi bilmesi  

II. devletler arası ilişkilerde diplomasinin önem kazanması  

III. seyyahların güçlenmesi  

durumlarından hangileri etkili olmuştur?

NOT: ✨ Bu sorumu objektif, tarafsız bir şekilde  cevap verecek kardeşlerimiz varsa içimizde lütfen profilime girip baştan aşağı cevaplanmamış diğer sorularımı da cevap verebilirler mi?

Bu soruyu ayrıntılı bir şekilde konu başlığı ve şıklarıyla beraber konu anlatım yapabilecek var mı? ÖSYM nerelerden sorar? Bir hoca tadında. Sizden ders çalışıyorum da lütfen upuzun konu anlatım yapar mısınız?

Answer 1

Osmanlı Devleti'nde klasik dönemde reisülküttaplık makamı, bugünkü anlamıyla bir dışişleri bakanlığı değil, Nişancı'ya bağlı bir büro amirliği seviyesindeydi. Ancak devletin duraklama ve gerileme dönemlerine girmesiyle birlikte, bu makamın yetkileri ve önemi hızla artmaya başlamıştır. Özellikle 18. yüzyıl, bu makamın devlet hiyerarşisinde en tepe noktalara tırmandığı dönemdir.

Reisülküttabın Öneminin Artma Nedenleri

I. İç ve Dış Yazışma Kurallarını İyi Bilmesi Reisülküttaplar, devletin tüm yazışmalarından sorumlu olan "Kalemiye" sınıfının temsilcileridir. Osmanlı Devleti'nin bürokratik yapısı çok karmaşık olduğu için, fermanların yazımı, kayıtların tutulması ve yabancı devletlerle yapılacak yazışmaların protokol kurallarına uygun olması büyük bir uzmanlık gerektiriyordu. Devletin yönetim mekanizması ne kadar karmaşıklaşırsa, bu kuralları bilen ve uygulayan bürokratlara duyulan ihtiyaç da o kadar artmıştır. Bu durum reisülküttabın vazgeçilmez bir isim olmasını sağlamıştır.

II. Devletler Arası İlişkilerde Diplomasinin Önem Kazanması Bu madde, reisülküttabın yükselişindeki en temel etkendir. 1699 Karlofça Antlaşması'na kadar Osmanlı Devleti, sorunlarını genellikle askeri güçle çözüyordu. Ancak bu tarihten sonra askeri üstünlük kaybedilince, devlet masada haklarını koruyabilmek için "diplomasi" yöntemine başvurmak zorunda kaldı. Savaş meydanlarından çok müzakere masalarının önem kazandığı 18. yüzyılda, yabancı dilleri ve uluslararası hukuku takip eden, anlaşma metinlerini hazırlayan reisülküttaplar ön plana çıkmıştır. 1836 yılında bu makamın resmen "Hariciye Nezareti" (Dışişleri Bakanlığı) adını alması bu sürecin bir sonucudur.

III. Seyyahların Güçlenmesi Seyyahlar, yani gezginler, bir ülkeyi ziyaret eden ve izlenimlerini yazan kişilerdir. Seyyahların faaliyetlerinin artması veya güçlenmesi, devletin resmi bir makamı olan reisülküttabın siyasi gücünü etkileyen bir durum değildir. Seyyahlar bireysel veya kültürel gözlemler yaparlar, ancak devletin dış politikasını veya bürokratik yapısını değiştirecek bir kurumsal güce sahip değillerdir.

Sorunun Analizi ve Doğru Şıka Gelecek Olursak

Soruyu incelediğimizde:

I. öncül (Yazışma kuralları), makamın teknik ve bürokratik gücünü temsil ettiği için etkilidir.

II. öncül (Diplomasinin önemi), makamın siyasi olarak yükselmesinin asıl sebebidir ve etkilidir.

III. öncül (Seyyahlar), devlet yönetimi ve makamların yetki dağılımıyla doğrudan bir ilgisi olmadığı için etkisizdir.

Bu durumda sorunun cevabı I ve II seçeneklerini içeren D şıkkı olacaktır. Osmanlı'nın artık kılıçla değil, kalem ve diplomasiyle ayakta kalmaya çalıştığı bu yüzyılda "Kalemiye" sınıfının yükselişi bu şekilde gerçekleşmiştir.