Question

XVII. yüzyılda yapılan ıslahatların başlıca özelliklerini yazınız.

Answer 1

XVII. yüzyıl ıslahatları genellikle devletin eski gücüne kavuşması amacıyla yapılmış ve daha çok askeri alana yoğunlaşmıştır. Bu dönemdeki ıslahatların en belirgin özelliği köklü çözümler üretmek yerine mevcut sorunları yüzeysel olarak gidermeye çalışmasıdır. Sorunların asıl nedenleri araştırılmadığı için yapılan yenilikler sadece o anki durumu kurtarmaya yönelik kalmıştır. Islahatları yapan devlet adamları görevden ayrıldığında veya hayatını kaybettiğinde yapılan çalışmalar da yarım kalmıştır çünkü bu yenilikler devletin genel bir politikası haline gelmek yerine kişilere bağlı yürütülmüştür.

Bu yüzyılda Avrupa’daki gelişmeler henüz takip edilmediği için Osmanlı Devleti kendi içine dönerek Kanuni Sultan Süleyman dönemindeki o eski düzeni yani Kanun-ı Kadimi geri getirmeyi hedeflemiştir. İsyanları bastırmak ve düzeni sağlamak için genellikle şiddet ve baskı yöntemleri kullanılmıştır. Padişahlar ve sadrazamlar otoriteyi kurmak için sert tedbirler alarak isyancıları cezalandırma yoluna gitmişlerdir. Bu dönemde yapılan yeniliklerin karşısında en büyük engel olarak Yeniçeri Ocağı ve ulema sınıfı yer almıştır. Kendi çıkarlarının bozulacağını düşünen bu gruplar yeniliklere sürekli karşı çıkmış ve hatta bazı padişahların tahttan indirilmesine neden olmuşlardır.

Islahatlar daha çok ordunun disipline edilmesi ve hazinenin gelirlerinin artırılması gibi acil ihtiyaçlara odaklanmıştır. Koçi Bey gibi isimlerin hazırladığı raporlar sayesinde devletin içindeki bozulmalar tespit edilmeye çalışılsa da bu raporlardaki öneriler tam anlamıyla hayata geçirilememiştir. Bu yüzyılın ıslahatçıları arasında IV. Murad, Genç Osman ve Tarhuncu Ahmed Paşa gibi isimler öne çıkmaktadır. Her biri kendi döneminde rüşveti engellemek, saray masraflarını kısmak ve ordudaki başıboşluğu bitirmek için çabalamıştır. Ancak bu girişimlerin çoğu saraydaki çıkar gruplarının engellemeleri yüzünden uzun soluklu olamamıştır. Osmanlı Devleti bu dönemde hala kendisini dünyanın en üstün devleti olarak gördüğü için Batı'nın bilimsel ve teknik üstünlüğünü henüz kabul etmemiştir. Bu yüzden yeniliklerde Batı etkisi görülmez ve sadece geleneksel yöntemlerle devletin toparlanması amaçlanır.