Question

Matbaanın bu kadar büyük bir değişim yaratmasında okuryazarlık oranının artması mı yoksa bilginin ucuzlaması mı daha etkili olmuştur?

Answer 1

Matbaanın yarattığı bu büyük değişimde bilginin ucuzlaması ile okuryazarlık oranının artması aslında bir makinenin dişlileri gibi birbirine bağlıdır. Ancak hangisinin daha etkili olduğuna bakarsak bilginin ucuzlamasını bu sürecin ana tetikleyicisi olarak kabul edebiliriz. Matbaa icat edilmeden önce bir kitabı hazırlamak aylar sürüyordu ve bu da kitapları sadece krallar veya çok zenginlerin alabileceği bir lüks yapıyordu. Bilgi o kadar pahalıydı ki normal bir insanın okuma öğrenmek için ne bir sebebi ne de bir kaynağı vardı. Matbaa ile birlikte kitapların çok hızlı ve ucuza basılmaya başlaması bu engeli ortadan kaldırdı. Bilginin ucuzlaması tıpkı bir barajın kapaklarının açılması gibi bilginin her yere akmasını sağladı.

Okuryazarlık oranının artması ise bu ucuzlamanın getirdiği bir ihtiyaç olarak gelişti. Kitaplar her yerde bulunmaya başlayınca ve fiyatları herkesin alabileceği seviyeye inince insanlar o kitaplarda ne anlatıldığını merak etmeye başladılar. Yani bilginin ucuzlaması insanların önüne bir fırsat koydu, okuryazarlığın artması ise insanların bu fırsatı değerlendirmesini sağladı. Eğer kitaplar ucuzlamasaydı okuma yazma bilen insan sayısı artsa bile okuyacak materyal bulamadıkları için bu durum toplumsal bir değişime yol açamazdı. Bilginin ucuzlaması fikirlerin birer ticaret malı gibi kolayca dolaşmasını sağlayarak asıl devrimi gerçekleştiren güç olmuştur. Bu sayede bir fikir bir şehirden çıkıp çok kısa sürede tüm Avrupa’ya yayılabilecek hale gelmiştir. Bilginin maliyetinin düşmesi toplumsal sınıflar arasındaki bilgi uçurumunu kapatmaya başlamış ve bu da tarihin akışını değiştiren en önemli unsur olmuştur.