Sınavda karşımıza çıkacak tiyatro konusu genellikle bin dokuz yüz elli sonrası Cumhuriyet dönemi tiyatrosunu kapsıyor. Bu dönemde tiyatromuz teknik açıdan çok gelişiyor ve işlenen konular büyük bir çeşitlilik gösteriyor. Köy hayatı, gecekondu sorunları, kadın ve erkek ilişkileri, kuşak çatışmaları gibi toplumsal ve bireysel konular sahneye taşınıyor. Epik tiyatro ve absürt tiyatro gibi yeni türler edebiyatımıza tam da bu dönemde giriyor. Haldun Taner'in yazdığı Keşanlı Ali Destanı edebiyatımızdaki epik tiyatronun ilk örneği olarak sınavda kesinlikle bilmemiz gereken bir eser. Güngör Dilmen'in yazdığı Canlı Maymun Lokantası ise absürt tiyatro denilince aklımıza gelmesi gereken ilk oyundur.
Deneme konusuna geçtiğimizde, yazarın herhangi bir konudaki kişisel düşüncelerini kesin hükümlere varmadan, son derece samimi bir dille anlattığı yazılar olduğunu hatırlamalıyız. Yazar adeta kendisiyle dertleşiyormuş gibi bir üslup kullanıyor ve anlattığı düşünceleri kanıtlama zorunluluğu hissetmiyor. Cumhuriyet döneminde deneme türü çok büyük bir gelişim gösterip kendi başına bağımsız bir edebi tür haline geliyor. Nurullah Ataç ve Suut Kemal Yetkin bu türün en önemli ustaları arasında sayılıyor. Nurullah Ataç'ın Günlerin Getirdiği ve Suut Kemal Yetkin'in Günlerin Götürdüğü isimli eserleri deneme dendiğinde ezbere bilmemiz gereken kitapların başında geliyor.
Söylev veya diğer adıyla nutuk konusunu incelediğimizde, bir topluluğu coşturmak, belirli bir amaca yönlendirmek veya onlara bir düşünceyi aşılamak için yapılan çok etkili konuşmalarla karşılaşıyoruz. Bir söylevde konuşmacının ses tonu, vurguları ve beden dili metnin kendisi kadar büyük önem taşıyor. Söylev türü kendi içinde siyasi, askeri ve dini söylev gibi farklı dallara ayrılıyor. Edebiyatımızdaki ve tarihimizdeki en büyük söylev örneği elbette Mustafa Kemal Atatürk'ün kaleme aldığı ve bizzat okuduğu Büyük Nutuk adlı eserdir. Kurtuluş Savaşı yıllarında İzmir'in işgalini protesto etmek için düzenlenen Sultanahmet Mitingi'nde Halide Edip Adıvar'ın yaptığı konuşma da edebiyat tarihimizdeki en güçlü söylev metinlerinden birini oluşturuyor.
Yazılıya hazırlık için kendimizi test edebileceğimiz bir çalışma kağıdı bölümüne geçelim. İlk sorumuz edebiyatımızda epik tiyatro ve absürt tiyatro türlerinin ilk örneklerinin kimler tarafından yazıldığı olsun. Epik tiyatronun edebiyatımızdaki ilk örneğini Haldun Taner Keşanlı Ali Destanı adlı eseriyle verirken, absürt tiyatronun en önemli örneğini Güngör Dilmen Canlı Maymun Lokantası ile vermiştir. İkinci bir çalışma sorusu olarak deneme türünün en belirgin özelliğini ve makaleden ayrılan yönünü düşünebiliriz. Makalede yazar düşüncelerini bilimsel verilerle ve nesnel bir dille kanıtlamak zorundayken, denemede yazarın kanıtlama amacı yoktur, anlatım tamamen özneldir ve samimi bir dil kullanılır. Üçüncü bir alıştırma olarak da söylev türünün başarılı olabilmesi için gereken şartları hatırlayalım. Konuşmacının konusuna hakim olması, vurgu ve tonlamaları doğru yapması, dinleyicilerle göz teması kurarak coşkulu ve inandırıcı bir dil kullanması başarılı bir söylevin en temel şartlarını oluşturur. Bütün bu bilgileri zihnimizde iyice toparladığımızda sınavdaki metin çözümleme ve bilgi sorularını rahatlıkla yapabiliriz.
