1) Metnin tema ve konusunu yazınız.
-
Konu: Birinci Dünya Savaşı'nda İtilaf Devletleri'nin (İngiltere ve Fransa) İstanbul'u işgal etmek amacıyla Çanakkale Boğazı'na saldırması, Nusret Mayın Gemisi'nin stratejik hamlesi ve Türk askerinin üstün azmiyle kazanılan 18 Mart Çanakkale Deniz Zaferi'dir.
-
Tema: Vatan savunması, bağımsızlık uğruna verilen kahramanca mücadele ve fedakarlıktır.
2) Temel çatışmayı ve onu destekleyen yan çatışmaları belirleyiniz.
-
Temel Çatışma: İtilaf Devletleri'nin işgalci askeri gücü ile Osmanlı Devleti'nin (Türk askerinin) vatan savunması arasındaki büyük askeri ve siyasi çatışmadır.
-
Yan Çatışmalar:
-
Kibir ve Azim Çatışması: "Mağrur" ve yenilmez olduğuna inanan (Boğaz'ı kolayca geçeceğini düşünen) düşman donanması ile "emsalsiz savaş azmine" sahip Türk askeri arasındaki psikolojik çatışma.
-
Orantısız Güç Çatışması: İtilaf Devletleri'nin "çok güçlü savaş gemilerinin yüzlerce topu" ile Türk tarafının sahip olduğu "seksen iki Türk topu" arasındaki fiziksel ve teknolojik imkânsızlık çatışması.
3) Metinden yola çıkarak zaman ve mekanı belirleyiniz. (Çanakkale metnine göre)
-
Zaman: Birinci Dünya Savaşı dönemi. Özellikle metinde geçen 1 Ağustos 1914, Ekim 1914 sonu, 17 Mart 1915 ve zaferin kazanıldığı 18 Mart 1915 sabahı.
-
Mekân: Çanakkale Boğazı ve etrafındaki Türk tabyaları (Ayrıca İtilaf Devletlerinin nihai hedefi olarak İstanbul'dan bahsedilmektedir).
4) Metinden milli ve manevi değerlerimize ait çıkarımlar yapınız. (Çanakkale metnine göre)
-
Metinde vatan sevgisi, bağımsızlık inancı ve yurdu savunma kararlılığı ön plandadır.
-
Düşmanın teknolojik üstünlüğüne ("çok güçlü savaş gemilerinin yüzlerce topu") karşı Türk askerinin sahip olduğu "emsalsiz savaş azmi" ve fedakârlık duygusu vurgulanmıştır. Vatanı korumak için canı pahasına verilen mücadele en büyük manevi değer olarak işlenmiştir.
5) Metnin üslup özelliklerini yazınız. (Diyalog metnine göre)
-
Günlük konuşma dili ve halk söyleyişleri hakimdir ("mapushane", "be çocuk").
-
Karakterler eğitim durumlarına ve yaşadıkları çevreye (gecekondu/kenar mahalle) uygun bir dille, doğal bir şekilde konuşturulmuştur.
-
Deyimler ve kalıplaşmış ifadeler sıkça kullanılmıştır ("hürmette kusur etmemek", "Allah razı olsun", "ayağını denk almak").
-
Sade, akıcı ve anlaşılır bir diyalog örgüsü vardır.
6) Yukarıdaki metin “Keşanlı Ali Destanı”ndan alınmıştır. Bu eserin yazarını, hangi yönüyle ilk olduğunu ve türünün özelliklerini yazınız.