Jeopolitik, bir ülkenin coğrafi özelliklerinin o ülkenin siyasetine ve dünya üzerindeki stratejik konumuna nasıl etki ettiğini inceleyen bir alandır. Bir ülkenin jeopolitiğini oluşturan unsurlar temel olarak değişmeyen unsurlar ve değişen unsurlar olmak üzere iki grupta inceleniyor.
Değişmeyen yani kalıcı unsurlar, insan müdahalesiyle kısa veya orta vadede değiştirilemeyen tamamen doğal özelliklerden oluşuyor. Bunların en başında coğrafi konum geliyor. Bir ülkenin dünya haritasındaki yeri, hangi kıtalarda yer aldığı veya kimlerle komşu olduğu gibi durumlar sabittir ve değişmez. Yeryüzü şekilleri de bu kalıcı grubun çok önemli bir parçasıdır. Ülkedeki dağ sıraları, geniş ovalar, platolar, denizler, boğazlar ve adalar binlerce yıl boyunca aynı yapıyı korur. İklim özellikleri, akarsu ve göl gibi su kaynakları ile ülkenin jeolojik yapısı da değişmeyen unsurlar arasında yer alıyor. Bütün bu doğal etkenler, aslında bir devletin stratejik gücünün temel ve kalıcı altyapısını oluşturuyor.
Değişen yani geçici unsurlar ise tamamen insan faktörüne, zamana ve gelişime bağlı olarak farklılık gösterebilen özellikleri kapsıyor. Nüfusun toplam miktarı, insanların eğitim seviyesi, genç veya yaşlı olma durumu zaman içinde sürekli değişebilir. Ekonomik güç, bir ülkenin en dinamik ve en hızlı değişebilen jeopolitik unsurlarından biridir. Ülkenin sanayi kapasitesi, tarımsal üretimi ve ticari hacmi yıllar içinde büyüyebilir veya küçülebilir. Askeri güç kapasitesi ve teknolojik gelişmişlik seviyesi de dünyadaki yeniliklere bağlı olarak sürekli güncellenen ve değişen unsurlardır. Bunların yanında ülkenin politik yapısı, yönetim anlayışı ve sosyo-kültürel değerleri de zamanın getirdiği şartlara göre değişime uğrayabiliyor.
Bir ülkenin dünya siyasetindeki yerini ve önemini tam olarak anlayabilmek için hem doğanın ona verdiği kalıcı özellikleri hem de insan unsurunun yarattığı bu değişken gücü birlikte değerlendirmemiz gerekiyor. Kalıcı unsurlar o ülkenin temel potansiyelini ve sınırlarını belirlerken, değişen unsurlar da sahip olunan bu potansiyelin dünyada ne kadar etkili bir güce dönüştürülebileceğini gösteriyor.
