Hava kirliliği, atmosferdeki bir veya daha fazla kirleticinin insan, bitki ve hayvan yaşamına; ticari veya kişisel eşyalara ve çevre kalitesine zarar veren miktar ve sürelerde bulunması olarak tanımlanabilir. Hava kirliliğine neden olan kirleticiler gaz, sıvı ve katı formlarda bulunabilir.
Hava kirliliğinin kaynakları doğal kaynaklar ve insan faaliyetleri sonucunda meydana gelen (antropojenik) kaynaklar olmak üzere iki sınıfta ele alınabilir.
Hava kirliliğinin kaynaklarına ve kirleticilerine örnekler şöyle verilebilir:
-
Doğal kaynaklar: Volkanik patlamalar, orman yangınları, toz fırtınaları, okyanuslar ve denizler, bitkiler gibi doğal süreçler sırasında havaya çeşitli kirleticiler karışabilir. Örneğin volkanik patlamalar kükürt dioksit, karbon dioksit, hidrojen sülfür, toz ve küller gibi kirleticileri havaya salar. Orman yangınları ise karbon monoksit, karbon dioksit, hidrokarbonlar, nitrojen oksitler ve partikül madde gibi kirleticileri havaya salar. Toz fırtınaları ise rüzgarın etkisiyle toprak yüzeyinden kalkan toz parçacıklarını havaya taşır. Okyanuslar ve denizler ise su buharı, tuz kristalleri ve metan gibi kirleticileri havaya salar. Bitkiler ise polen, mantar sporları ve uçucu organik bileşikler gibi kirleticileri havaya salar.
-
Antropojenik kaynaklar: Ulaştırma (uçaklar, motorlu taşıtlar, demiryolları ve gemiler), endüstri (termik santraller, endüstriyel prosesler ve katı atık yakma tesisleri), ısınma (katı, sıvı, gaz yakıt sobaları ve kalorifer kazanları) gibi insan faaliyetleri sırasında havaya çeşitli kirleticiler karışabilir. Örneğin ulaştırma sektörü karbon monoksit, karbon dioksit, hidrokarbonlar, nitrojen oksitler, kurşun ve partikül madde gibi kirleticileri havaya salar. Endüstri sektörü ise kükürt dioksit, karbon dioksit, nitrojen oksitler, hidrojen sülfür, amonyak, florürler ve partikül madde gibi kirleticileri havaya salar. Isınma sektörü ise karbon monoksit, karbon dioksit, kükürt dioksit, nitrojen oksitler ve partikül madde gibi kirleticileri havaya salar.
Hava kirliliğini önlemek veya azaltmak için fosil yakıtların kullanımının azaltılması, yenilenebilir enerji kaynaklarının desteklenmesi, araçlarda emisyon kontrolü yapılması, endüstriyel proseslerde filtreleme sistemleri kullanılması, ormanların korunması ve ağaçlandırma çalışmalarının yapılması gibi önlemler alınabilir.
