NELER ÖĞRENDİK
A- Aşağıdaki tabloda verilen tepkime denklemlerini en küçük tam sayılarla denkleştirerek tepkime türlerini yazınız.
|
Tepkime Denklemi
|
Tepkime Türü
|
|
C2H5OH(s) + O2(g) CO2(g) + H2O(s)
|
Yanma Tepkimesi
|
|
CaCO3(k) CaO(k) + CO2(g)
|
Analiz Tepkimesi
|
|
BaCl2(suda) + Na2SO4(suda) BaSO4(k) + NaCl(suda)
|
Çözülme-Çökeme Tepkimesi
|
|
Fe(k) + O2(g) Fe2O3(k)
|
Yanma ve Sentez Tepkimesi
|
|
Ba(OH)2(suda) + HNO3(suda) Ba(NO3)2(suda) + H2O(s)
|
Nötrleşe Tepkimesi
|
B- Aşağıda verilen soruları yanıtlayınız.
1. AgNO3(suda) + NaCl(suda) AgCl(k) + NaNO3(suda) tepkimesi için
a. Tepkime türünü yazınız.
Cevap: Çözünme-çökelme tepkimesi
b. Net iyon denklemini yazınız.
Cevap: Ag+(suda) + CI– (suda) → AgCl(k)
c. Çökelek oluşturan maddeyi yazınız,
Cevap: AgCl
ç. Seyirci iyonları yazınız.
Cevap: Na+ ve NO–3
2. Asit-baz ve çözünme-çökelme tepkimelerinin ortak ve ayırt edici özelliklerini yazınız.
Cevap:
Ortak Özellikler:
-
İkisi de hızlı tepkimelerdir.
-
İkisi de zıt yönlü iyonlar arasında meydana gelir.
-
İkisi de tuz oluşumuna neden olur.
Ayırt Edici Özellikler:
-
Çözünme-çökelme tepkimelerinin sonucunda katı olan bir çökelti oluşur. Asit-baz tepkimelerinde ise çökelti oluşmaz.
-
Çözünme-çökelme tepkimelerinde tuz girenler kısmında bulunur. Asit-baz tepkimelerinde ise tuz ürünler kısmında bulunur.
-
Asit-baz tepkimeleri sonucunda su oluşur. Çözünme-çökelme tepkimelerinde ise su oluşmaz.
3. Nötrleşme tepkimesini tanımlayınız. Aşağıdaki tepkimelerden hangileri nötrleşme tepkimesidir?
a. Ca(OH)2(suda) + H2S04(suda) → CaS04(suda) + 2H20(s)
b. CH4(g) + 202(g) — C02(g) + 2H20(s)
c. NaOH(suda) + HN03(suda) → NaN03(suda) + H20(s)
ç. Pb(N03)2(suda) + 2NaCI(suda) → PbCI2(k) + 2NaN03(suda)
Cevap:
Nötrleşme tepkimesi, bir asit ile bir bazın tepkimeye girerek tuz ve su oluşturmasıdır. Bu tepkimede asitte bulunan H+ iyonu ile bazda bulunan OH- iyonu birleşerek suyu oluşturur. Asidin negatif yüklü iyonu ile bazın pozitif yüklü iyonu ise tuzu oluşturur.
Aşağıdaki tepkimelerden nötrleşme tepkimesi olanlar şunlardır:
a. Ca(OH)2(suda) + H2S04(suda) → CaS04(suda) + 2H20(s)
c. NaOH(suda) + HN03(suda) → NaN03(suda) + H20(s)
Bu tepkimelerde asit ve bazın hidrojen ve hidroksit iyonları su oluştururken, diğer iyonları tuz oluşturur. Örneğin, a tepkimesinde Ca(OH)2 bazı OH- iyonu verirken, H2SO4 asidi H+ iyonu verir. Bu iyonlar suyu oluşturur. Ca+2 ve SO4-2 iyonları ise CaSO4 tuzunu oluşturur.
b ve ç tepkimeleri ise nötrleşme tepkimesi değildir. b tepkimesi bir yanma tepkimesidir. ç tepkimesi ise bir çözünme-çökelme tepkimesidir.
4. Bir araştırma yaparak günlük yaşantınızda gerçekleşen tepkime türlerine örnekler veriniz.
Cevap:
-
Yanma tepkimeleri: Bir maddenin oksijenle veya başka bir oksitleyici maddeyle tepkimeye girerek ısı ve ışık açığa çıkarmasıdır. Örneğin, gaz sobasında veya mumda metanın oksijenle yanması, araba motorunda benzinin oksijenle yanması, kibritin sürtünmeyle yanması, demirin havadaki oksijenle paslanması gibi.
-
Sentez (oluşum) tepkimeleri: İki veya daha fazla basit madde birleşerek daha karmaşık bir madde oluşturmasıdır. Örneğin, fotosentezde bitkilerin karbondioksit ve suyu güneş enerjisiyle glikoz ve oksijene dönüştürmesi, insan vücudunda protein sentezi, aminoasitlerin birleşerek protein oluşturması gibi.
-
Analiz (ayrışma) tepkimeleri: Bir bileşiğin ısı, elektrik veya başka bir etkiyle basit maddelere ayrılmasıdır. Örneğin, elektrolizde suyun elektrik akımıyla hidrojen ve oksijene ayrılması, insan vücudunda sindirimde besinlerin enzimlerle parçalanması, saç boyasının güneş ışığıyla solması gibi.
-
Asit-baz tepkimeleri: Bir asit ile bir bazın nötralleşerek tuz ve su oluşturmasıdır. Örneğin, mide asidinin fazla salgılanmasında süt içerek asidi nötralize etmek, sirke ile kabartma tozu karıştırarak köpük oluşturmak, limon suyu ile sodyum bikarbonat karıştırarak gazoz yapmak gibi.
-
Çözünme-çökelme tepkimeleri: İki çözeltinin karıştırılması sonucu çözünmeyen bir katı (çökelek) oluşmasıdır. Örneğin, sütü limon suyuyla keserek peynir yapmak, deniz suyundan tuz elde etmek, suda çözünmeyen kireç taşı oluşumu gibi.
5. Aşağıdaki denkleştirilmiş tepkime denklemlerindeki X, Y, Z ve T maddelerini belirleyiniz.
a. X + H20 → 2NaOH
Cevap: X: Na2O
b. 2NH3 + C02 → (NH2)2CO + Y
Cevap: Y: H2O
c. Z + H2S04 → MgS04 + 2H20
Cevap: Z: Mg(OH)2
ç. 3Cu + 8HN03 → 3T + 2NO + 4H20
Cevap: T: Cu(NO3)2
6. Aşağıda verilen tepkime denklemlerini denkleştirerek türlerini yazınız.
a. 2C3H7OH(s) + 9O2(g) —> 6C02(g) + 8H20(s)
b. Ca(OH)2(suda) +2HCI(suda) → CaCI2(suda) + 2H20
