Günlük hayatta kullandığımız birçok maddenin birbirinden farklı olmasını sağlayan temel özellikler, atom yapısı ve bileşik özellikleri olarak belirtilebilir. Çünkü her madde, farklı sayıda ve türde proton, nötron ve elektron içeren atomlardan oluşur. Atomların sayısı ve türü, maddenin kimyasal özelliklerini, yani element veya bileşik olmasını, kimyasal tepkimelere girme yeteneğini, bağlanma şeklini ve molekül yapısını belirler. Örneğin, hidrojen ve oksijen atomları, su molekülünü oluşturmak için birbirine bağlanır. Su molekülü, hidrojen ve oksijen atomlarının özelliklerinden farklı özelliklere sahiptir. Bu nedenle, su, hidrojen ve oksijenden farklı bir maddedir.
Maddelerin birbirinden farklı olmasını sağlayan diğer bir temel özellik ise, fiziksel özellikleridir. Fiziksel özellikler, maddenin rengi, kokusu, şekli, yoğunluğu, erime ve kaynama noktası, elektrik ve ısı iletkenliği gibi gözle görülebilen veya ölçülebilen özellikleridir. Fiziksel özellikler, maddenin atom yapısından ve bileşik özelliklerinden etkilenir. Örneğin, demir ve bakır atomları, farklı sayıda elektron içerir. Bu da, demirin gri, bakırın kırmızı renkte olmasına ve demirin bakırdan daha iyi elektrik iletmesine neden olur. Bu nedenle, demir ve bakır, farklı fiziksel özelliklere sahip farklı maddelerdir.
