Osmanlı Devleti’nin son döneminde yaşadığı sorunların çözümü için uğraşan devlet adamları arasında şu isimleri sayabiliriz:
-
II. Mahmut (1808-1839): Yeniçeri Ocağı’nı kaldırarak Nizam-ı Cedid ordusunu kurmuş, ıslahat hareketlerine başlamış, Tanzimat Fermanı’nı ilan etmiştir.
-
Mustafa Reşit Paşa (1800-1858): Tanzimat Fermanı’nın hazırlanmasında ve uygulanmasında önemli rol oynamış, Osmanlı Devleti’ni Avrupa devletleriyle yakınlaştırmaya çalışmıştır.
-
Ali Paşa (1815-1871): Tanzimat döneminin önemli devlet adamlarından biri olup, Islahat Fermanı’nın ilan edilmesinde etkili olmuştur.
-
Fuat Paşa (1815-1869): Tanzimat döneminin önemli devlet adamlarından biri olup, Kırım Savaşı’nda Osmanlı Devleti’nin diplomatik başarısını sağlamıştır.
-
Mithat Paşa (1822-1884): Tanzimat döneminin önemli devlet adamlarından biri olup, Osmanlı Devleti’nde ilk anayasal rejimi kurmaya çalışmıştır.
-
Abdülhamit II (1876-1909): Osmanlı Devleti’ni iç ve dış tehditlerden korumak için İslamcılık politikası izlemiş, Panislamizm hareketini desteklemiş, Almanya ile ittifak kurmuştur.
-
Namık Kemal (1840-1888): Genç Osmanlılar hareketinin önde gelen isimlerinden biri olup, Osmanlı Devleti’nde anayasal ve meşruti rejim istemiştir.
-
Midhat Paşa (1822-1883): Meşrutiyetin ilan edilmesinde önemli rol oynamış, Kanun-i Esasi’yi hazırlamıştır.
-
Mehmet Akif Ersoy (1873-1936): İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin üyesi olup, milli mücadeleye destek vermiş, İstiklal Marşı’nın yazarıdır.
-
Talat Paşa (1874-1921): İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin liderlerinden biri olup, Birinci Dünya Savaşı’nda Osmanlı Devleti’nin içişleri bakanı ve sadrazamı olmuştur.
