Türkiye Selçuklu Devletinde Divan Teşkilatı, devletin siyasi, sosyal ve ekonomik işlerinin görüşülüp karara bağlandığı teşkilattır. Divan Teşkilatı, Divan-ı Saltanat (Büyük Divan) ve ona bağlı olarak çalışan diğer divanlardan oluşmaktaydı. Divan Teşkilatının özellikleri şunlardır:
-
Divan-ı Saltanat, devletin en yüksek yönetim organıdır. Sultan başkanlığında veya onun yerine vezir başkanlık yapmaktadır.
-
Divan-ı Saltanat üyeleri arasında istifa, arz, işraf, inşa divanlarının başkanları ve pervane gibi görevliler ile katip ve tercümanlar bulunmaktadır.
-
Divan-ı Saltanat’a bağlı divanlar şunlardır:
-
Divan-ı Tuğra (İnşa): Devletin iç ve dış yazışmalarını yapan divandır. Başkanına Tuğrai veya Münşi denir.
-
Divan-ı İşraf: Askeri ve hukuki işler dışında her türlü faaliyetleri denetleyen divandır. Başkanına Müşrif denir.
-
Divan-ı Arz: Askerlik işleri ile ilgilenen divandır. Başkanına Ariz veya Emir-i Ariz denir.
-
Divan-ı Mezalim: Ağır siyasi suçlara bakan divandır. Başkanı sultandır.
-
Divan-ı İstifa: Mali işlere bakan divandır. Başkanı Müstevfi’dir.
-
Niyabet-i Saltanat Divanı: Sultan merkezde olmadığı zaman yerine bakan divandır. Başkanına Naip denir.
-
Divan-ı Pervane: İkta dağıtımını yapan, arazi kayıtlarını tutan divandır. Başkanına Pervaneci denir.
-
Divan-ı Berid: Posta ve istihbarat işlerini yerine getiren divandır. Başkanına Sahib-i Berid denir.
-
Divan Teşkilatı, Büyük Selçuklu Devleti’nden devralınmış ve Osmanlı Devleti’ne de miras bırakılmıştır.
