1. İcma, mübah ve mekruh kavramlarını açıklayınız.
Cevap:
Bu kavramların anlamları şu şekildedir:
-
İcma: “İcmâ” kelimesi, toplama ve ittifak etme anlamlarına gelir. Terim anlamı ise; ümmet-i Muhammed’den bir asırda gelen müçtehitlerin dinî bir hüküm üzerinde birleşmeleridir. İcmanın şartı da içtihada ehil olanların ittifakıdır. Artık müçtehitlerin ittifak ettikleri şey şer’i bir hüküm olur.
-
Mübah: Dinî hükümler açısından ne teşvik edilen ne de yasaklanan, serbest olan şeyleri ifade eder.
-
Mekruh: Dinî hükümler açısından hoş karşılanmayan, tercih edilmemesi önerilen ama yasaklanmayan şeyleri ifade eder.
Bu kavramlar İslam hukukunda önemli bir yer tutarlar. Her biri, belirli bir eylem veya durumun dinî statüsünü belirlemeye yardımcı olur.
2. İslam’ın helal ve haramı belirlemedeki ölçütlerini yazınız.
Cevap:
İslam’da helal ve haramı belirleme ölçütleri genellikle aşağıdaki gibidir:
-
Helal ve Haram Kılma Yetkisi: Helal ve haram kılma yetkisi Allah’a aittir. Allah, helal veya haram kıldığı şeyleri ya bizzat Kur’an-ı Kerim’de açıklar ya da kendisi tarafından konulan helal ve haramları açıklama ve detaylarını belirtme görevi verdiği elçisi Hz Peygamber’in sünneti yoluyla insanlara ulaştırır.
-
Helal ve Haramın Tanımı: Allah tarafından yapılmasına izin verilen veya âyet ve hadislerde yasak edilmeyen her şey, fiil ve davranış helal sayılır. Zıddı haram olup, Allah tarafından kesin bir delille yasaklanan şeydir.
-
Helal ve Haramın Belirlenmesi: Bir şeyin helal veya haram olduğuna hüküm verilmeden önce onun mahiyetine, niteliklerine ve elde ediliş yollarına bakılması gerekir.
-
Doğrudan ve Dolaylı Haram: Haram doğrudan ve dolaylı olmak üzere ikiye ayrılır. Dinin, taşıdığı kötülük ve sebep olacağı zarar sebebiyle baştan itibaren ve temelden haram kıldığı davranışlar “doğrudan haram”dır. Aslında helal ve serbest olduğu hâlde, haram kılınmasını gerekli kılan haricî bir durum sebebiyle haram kılan davranışlar ise “dolaylı haram”dır.
-
Helal ve Haramın Kaynakları: Helalin belirlenmesinde Kur’ân-ı Kerim’de ve Hz. Peygamber’in hadislerinde geçen ifadeler esas alınmıştır.
3. İslam’ın fakirliği önlemeye yönelik aldığı tedbirleri yazınız.
Cevap:
İslam, fakirliği önlemek için çeşitli tedbirler alır. İşte bazıları:
-
Zekat: İslam, zengin Müslümanların belirli bir kısmını yoksullara, yetimlere ve ihtiyaç sahiplerine vermek üzere zekat vermesini emreder. Bu, toplumda ekonomik dengenin sağlanmasına yardımcı olur.
-
Sadaka: İslam, sadaka vermenin önemini vurgular. Bu, gönüllü bir yardım şeklidir ve genellikle ihtiyaç sahiplerine yöneliktir.
-
Faizsiz Ekonomi: İslam, faizsiz bir ekonomi modelini benimser. Bu, borçluların aşırı borç yükü altında ezilmesini önler.
-
İşçi Hakları: İslam, işçilerin haklarını korur ve adil ücretlerin ödenmesini emreder.
-
Helal Kazanç: İslam, kazancın helal ve meşru yollardan elde edilmesine önem verir. Gayri meşru kazançları hem haram ve hem de yasak kabul eder.
-
Piyasa İstikrarı: İslam ekonomi sistemi, piyasa istikrarını sağlamak için tedbirler alır. Örneğin, suni fiyat artışlarını engelleyici tedbirler alınmıştır.
4. İşçinin haklarını ve görevlerini yazınız.
Cevap:
İŞÇİNİN HAKLARI
-
Hiçbir iş, işçinin hayatından ve sağlığından önemli olamaz.
-
Çalışma şartları insanın şeref ve haysiyetine uygun bir biçimde olmalıdır
-
Gerekli eğitimler verilmelidir.
-
İşveren de işçinin sosyal güvenliğini sağlamalı, işçinin emniyeti için gereken tedbirleri almalıdır.
SORUMLULUKLARI
-
İşini ciddiyetle ve özenle yerine getirmeli,
-
Sorumlu olduğu iş alanını kendine emanet olarak görmeli ve korumalı,
-
Kendine verilen sorumlulukları yerine getirmelidir.
B. Aşağıda verilen çoktan seçmeli soruları uygun şekilde cevaplayınız.
5. İslam dini ortaya koyduğu ilkelerle yeryüzünde güven ve huzur ortamı oluşturmayı amaçlamıştır. Bu amacı gerçekleştirmek için canın korunmasının üzerinde ısrarla durur. Yukarıdaki paragrafı en güzel şekilde destekleyen ayet aşağıdakilerden hangisidir?
A) “Ey iman edenler! Şarap, kumar, putlar, fal ve şans okları birer şeytan işi pisliktir…” (Mâide suresi, 90. ayet.)
B) “.Kim bir kimseyi… öldürürse bütün insanları öldürmüş gibi olur.” (Mâide suresi, 32. ayet.)
C) “İnsanlardan öyleleri vardır ki: “Biz Allah’a ve ahiret gününe iman ettik.” derler; oysa inanmış değillerdir.” (Bakara suresi, 8. ayet.)
D) “Rabb’in O’ndan başkasına kulluk etmemenizi, anneye babaya iyilikle muamele etmenizi emretti…” (İsra suresi, 23. ayet.)
E) “Onlar, ‘Ey Rabb’imiz! Eşlerimizi ve çocuklarımızı bize göz aydınlığı kıl ve bizi Allah’a karşı
Cevap: B
