İslam’da helal ve haramı belirleme ölçütleri genellikle aşağıdaki gibidir:
-
Helal ve Haram Kılma Yetkisi: Helal ve haram kılma yetkisi Allah’a aittir. Allah, helal veya haram kıldığı şeyleri ya bizzat Kur’an-ı Kerim’de açıklar ya da kendisi tarafından konulan helal ve haramları açıklama ve detaylarını belirtme görevi verdiği elçisi Hz Peygamber’in sünneti yoluyla insanlara ulaştırır.
-
Helal ve Haramın Tanımı: Allah tarafından yapılmasına izin verilen veya âyet ve hadislerde yasak edilmeyen her şey, fiil ve davranış helal sayılır. Zıddı haram olup, Allah tarafından kesin bir delille yasaklanan şeydir.
-
Helal ve Haramın Belirlenmesi: Bir şeyin helal veya haram olduğuna hüküm verilmeden önce onun mahiyetine, niteliklerine ve elde ediliş yollarına bakılması gerekir.
-
Doğrudan ve Dolaylı Haram: Haram doğrudan ve dolaylı olmak üzere ikiye ayrılır. Dinin, taşıdığı kötülük ve sebep olacağı zarar sebebiyle baştan itibaren ve temelden haram kıldığı davranışlar “doğrudan haram”dır. Aslında helal ve serbest olduğu hâlde, haram kılınmasını gerekli kılan haricî bir durum sebebiyle haram kılan davranışlar ise “dolaylı haram”dır.
-
Helal ve Haramın Kaynakları: Helalin belirlenmesinde Kur’ân-ı Kerim’de ve Hz. Peygamber’in hadislerinde geçen ifadeler esas alınmıştır.
Bu bilgiler genel bir çerçeve sunmaktadır.
