Question

Marshall Planı Doğrultusunda Yapılan Ekonomik Yardımların Türk Ekonomisine Etkilerini Tartışınız.

Answer 1

• Marshall Planı, ABD’nin II. Dünya Savaşı sonrasında Avrupa’yı siyasi ve iktisadi olarak yeniden yapılandırmak amacıyla hazırladığı ekonomik yardım programıdır. Planın amacı, Avrupa ülkelerinin kendi aralarında bir ekonomik işbirliğine girişerek birbirlerinin eksiklerini tamamlamalarına, işbirliğinin yetersiz geldiği durumlarda ise ABD’nin yardım etmesine dayanmaktadır. Plan, aynı zamanda komünizmin Avrupa’daki yayılmasını durdurmak ve Batı Avrupa’yı ABD’nin müttefiki haline getirmek için de bir araçtır.
• Marshall Planı kapsamında Türkiye’ye 1948-1952 yılları arasında toplam 364 milyon dolarlık yardım yapılmıştır. Bu yardımın büyük bir kısmı makine, ekipman, hammadde ve gıda maddeleri şeklinde olmuştur. Yardımın geri kalan kısmı ise teknik danışmanlık, eğitim ve burslar şeklinde sağlanmıştır.
• Marshall Planı’nın Türk ekonomisine etkileri kısa ve uzun vadede farklılık göstermiştir. Kısa vadede planın Türk ekonomisini olumlu yönde etkilediği görülmektedir. Yapılan bu yardımlar sayesinde sanayide artış yaşanmıştır. Belirtilen bu husus ülke ekonomisini canlandırmıştır. Söz konusu durum da ülkenin ekonomik büyümesine ve yaşam kalitesinin artmasına katkı sağlamıştır. Ayrıca plan sayesinde Türkiye’nin dış ticaret açığı azalmış, döviz rezervleri artmış ve enflasyon kontrol altına alınmıştır.
• Uzun vadede ise planın Türk ekonomisine olumsuz etkileri de ortaya çıkmıştır. Bunlardan biri, planın Türkiye’yi ABD’ye bağımlı hale getirmesi ve ülkenin iç ve dış politikasını etkilemesidir. Örneğin, plan kapsamında Türkiye Kore Savaşı’na asker göndermek zorunda kalmış ve NATO’ya katılma kararı almıştır. Bu da Türkiye’nin Soğuk Savaş’ta ABD’nin yanında yer almasına ve Sovyetler Birliği ile ilişkilerinin bozulmasına neden olmuştur. Bir diğer olumsuz etki ise, planın Türkiye’nin sanayileşme sürecini yavaşlatması ve tarım sektörünü ihmal etmesidir. Plan kapsamında gelen makine ve ekipmanlar Türkiye’nin yerli sanayi üretimini engellemiş ve ithalata bağımlılığı arttırmıştır. Ayrıca planın tarım sektörüne yeterli destek vermemesi ve gelen gıda maddelerinin yerli üretimi baskılaması nedeniyle tarım sektörü gerilemiş ve kentlere göç artmıştır.