1945-1960 yılları arasında Türkiye’nin siyasal hayatında yaşanan değişiklikler şunlardır:
-
1945 yılında Cumhuriyet Halk Partisi’nden ayrılan bir grup milletvekili, Dörtlü Takrir adı verilen bir önerge ile çok partili demokratik hayata geçilmesini talep etmiştir. Bu önerge, CHP içindeki muhalefetin sesini duyurması açısından önemlidir.
-
1946 yılında Dörtlü Takrir’in öncülerinden Celâl Bayar, Adnan Menderes, Fuat Köprülü ve Refik Koraltan tarafından Demokrat Parti kurulmuştur. Demokrat Parti, liberal muhafazakâr bir çizgide siyaset yapmış ve CHP’ye karşı halkın desteğini kazanmıştır.
-
1946 yılında yapılan genel seçimlerde CHP %85, Demokrat Parti %15 oy almıştır. Ancak seçimlerde usulsüzlük ve baskı iddiaları ortaya atılmış ve seçimlerin adil olmadığı ileri sürülmüştür. Bu durum, Demokrat Parti’nin muhalefetini güçlendirmiş ve halkın CHP’ye olan güvenini sarsmıştır.
-
1950 yılında yapılan genel seçimlerde Demokrat Parti %53, CHP %39 oy almış ve 27 yıllık tek parti dönemine son vermiştir. Demokrat Parti’nin iktidara gelmesiyle Türkiye’de siyasal, ekonomik ve sosyal alanda önemli reformlar yapılmıştır. Demokrat Parti, ekonomik liberalizm, kalkınma hamleleri, dışa açılma politikaları, siyasi özgürlükler ve din-devlet ilişkilerindeki değişimlerle Türkiye’nin modernleşmesine katkıda bulunmuştur.
-
1950 yılında Kore Savaşı’na katılmak üzere Türkiye’den asker gönderilmiştir. Bu kararla Türkiye, NATO’ya girmek için önemli bir adım atmış ve Batı Bloku ile ilişkilerini güçlendirmiştir. Ayrıca Türkiye’nin uluslararası alandaki prestiji artmıştır.
-
1952 yılında Türkiye NATO’ya üye olmuştur. Bu kararla Türkiye, Soğuk Savaş döneminde Batı Bloku’nun bir parçası haline gelmiş ve Sovyet tehdidine karşı güvenlik garantisi sağlamıştır. Ayrıca Türkiye’nin askeri ve ekonomik işbirliği imkanları genişlemiştir.
-
1954 yılında yapılan genel seçimlerde Demokrat Parti %58, CHP %35 oy almıştır. Demokrat Parti’nin oylarını artırması, halkın iktidar partisine olan desteğinin devam ettiğini göstermiştir. Demokrat Parti bu dönemde ekonomik kalkınma projelerine ağırlık vermiş ve tarım sektörünü desteklemiştir.
-
1955 yılında Türkiye’de 6-7 Eylül Olayları adı verilen bir pogrom yaşanmıştır. Bu olayda İstanbul ve İzmir’de Rum, Ermeni ve Yahudi azınlıklara ait iş yerleri, evler ve ibadethaneler saldırıya uğramış ve büyük zararlar meydana gelmiştir. Olayın nedeni olarak Kıbrıs’ta Rumlar tarafından Türk azınlığa yönelik saldırılar ve Atatürk’ün Selanik’teki evine bomba konulması gösterilmiştir. Ancak olayın arkasında Demokrat Parti’nin de rolü olduğu iddia edilmiştir. Olay, Türkiye’nin uluslararası imajını zedelemiş ve azınlıkların güvenliğini tehlikeye atmıştır.
-
1957 yılında yapılan genel seçimlerde Demokrat Parti %48, CHP %41 oy almıştır. Demokrat Parti’nin oylarında bir düşüş görülmüştür. Bunun nedenleri olarak ekonomik kriz, siyasi baskılar, 6-7 Eylül Olayları ve Kıbrıs sorunu sayılabilir. CHP ise yeni bir liderle (İsmet İnönü) seçimlere girmiş ve muhalefetini güçlendirmiştir.
-
1960 yılında Demokrat Parti’ye karşı bir askeri darbe gerçekleşmiştir. Darbenin nedenleri olarak Demokrat Parti’nin otoriterleşmesi, basın özgürlüğünü kısıtlaması, üniversiteler üzerindeki baskısı, ekonomik sorunlar, Kıbrıs sorunu ve NATO ile ilişkiler sayılabilir. Darbenin sonuçları olarak Demokrat Parti kapatılmış, liderleri tutuklanmış ve yargılanmıştır. Adnan Menderes, Fatin Rüştü Zorlu ve Hasan Polatkan idam edilmiştir. Yeni bir anayasa hazırlanmış ve 1961 yılında seçimlere gidilmiştir.
