Müttefik Devletlerin Türkiye’yi II. Dünya Savaşı’na katabilmek amacıyla yaptıkları görüşmelerin (konferanslar) sonuçlarını şöyle açıklayabiliriz:
-
Moskova Konferansı (Aralık 1941): Sovyetler Birliği’nin başkenti Moskova’da gerçekleşen konferansta Churchill ve Stalin, Türkiye’nin savaşa katılması için baskı yaptılar. Ancak Türkiye Cumhurbaşkanı İnönü, savaşa girmek için henüz hazır olmadığını ve mali ve askeri yardım istediğini belirtti.
-
Yenice Görüşmeleri (Ocak 1943): Adana’nın Yenice istasyonunda bir tren vagonunda yapılan gizli görüşmede Churchill ve İnönü, Türkiye’nin savaşa katılma şartlarını tartıştılar. Churchill, Türkiye’nin Balkanlar’da yeni bir cephe açmasını istedi, ancak İnönü bunu reddetti. Ayrıca İnönü, Sovyetler Birliği’nin Türk Boğazları üzerindeki taleplerine karşı Müttefik Devletler’in garantisi istedi.
-
İkinci Kahire Konferansı (Aralık 1943): Mısır’ın başkenti Kahire’de gerçekleşen konferansta Roosevelt, Churchill ve İnönü bir araya geldiler. Roosevelt ve Churchill, Türkiye’ye mali ve askeri yardım teklif ettiler, ancak İnönü yine savaşa girmekten kaçındı. İnönü, Türkiye’nin güvenliğini sağlamak için daha fazla silah ve ekipman gerektiğini söyledi.
-
Yalta Konferansı (Şubat 1945): Kırım’daki Yalta’da gerçekleşen konferansta Roosevelt, Churchill ve Stalin, savaşın son aşamalarını ve sonrasını planladılar. Konferansta Nazi Almanyası ve Japon İmparatorluğu’na karşı resmen savaş açmış ülkelerin Birleşmiş Milletler’e kabul edileceği ilan edildi. Bu ilan üzerine Türkiye nihayetinde Müttefik Devletler yanında 23 Şubat 1945 tarihinde savaşa katıldı, ancak fiilen savaşa katılmadı.
Bu görüşme ve konferansların sonuçlarına bakarak, Türkiye’nin II. Dünya Savaşı’na katılması için Müttefik Devletler’in uzun süre çaba sarf ettiğini, ancak Türkiye’nin tarafsızlığını korumak için direndiğini söyleyebiliriz. Türkiye’nin savaşa katılma kararı ise daha çok Birleşmiş Milletler’e üye olma isteğiyle ilgiliydi.
