Uluslararası ilişkiler, siyaset biliminin bir dalıdır ve “uluslararası sistem” içindeki aktörlerin, özellikle de uluslararası ilişkilerin temel aktörü olarak kabul edilen devletlerin, diğer devletlerle, uluslararası/bölgesel/hükûmetler arası örgütler, çok uluslu şirketler, uluslararası normlar ve uluslararası toplumla olan ilişkilerini inceleyen disiplinler arası bir disiplindir.
Uluslararası ilişkiler; dış politika, uluslararası çatışma ve müzakere, savaş, nükleer silahların yayılması, terörizm, uluslararası ticaret ve ekonomi ve uluslararası kalkınma gibi konuların incelenmesini içerir. Bu konuların incelenmesinde siyaset bilimi, iktisat, tarih, hukuk, felsefe, sosyoloji, psikoloji ve diğer sosyal bilim dallarından faydalanılır.
Uluslararası ilişkilerin tarihi genellikle 1648 tarihli Westphalia Barışı ile başlatılır. Bu barış antlaşması ile Avrupa’da devlet egemenliği ve ulus devlet kavramları ortaya çıkmıştır. Bu sistem daha sonra kolonileşme süreciyle tüm dünyaya yayılmıştır. Günümüz uluslararası sistemine geçiş ise Soğuk Savaş ve bu süreçte gerçekleşen bağımsızlık hareketleriyle olmuştur.
Uluslararası ilişkilerde farklı teorik yaklaşımlar vardır. Bunlardan bazıları şunlardır:
-
Realizm: Devletlerin güç peşinde koştuklarını ve iş birliği yapmaya yanaşmadıklarını savunan bir yaklaşımdır.
-
Neorealizm: Devletlerin davranışlarının uluslararası sistemin yapısı tarafından belirlendiğini savunan bir yaklaşımdır.
-
Liberalizm: Devletlerin iş birliği yapabileceklerini ve ortak çıkarlara dayalı bir uluslararası toplum oluşturabileceklerini savunan bir yaklaşımdır.
-
Neoliberalizm: Devletlerin iş birliği yapmak için uluslararası kurumları kullandıklarını savunan bir yaklaşımdır.
-
Marksizm: Devletlerin sınıf çatışmalarının yansımaları olduğunu ve kapitalist sistemin eşitsizliklere yol açtığını savunan bir yaklaşımdır.
-
Konstrüktivizm: Devletlerin kimlikleri ve çıkarları gibi kavramların sosyal olarak inşa edildiğini ve değiştirilebileceğini savunan bir yaklaşımdır.
