Sömürgeciliğin ortaya çıkışına etki eden unsurlar şunlardır:
-
Sanayi Devrimi ile artan üretim ve hammadde ihtiyacı. Sanayi Devrimi ile birlikte Avrupa devletleri, ürettikleri mallara pazar aramış ve hammadde kaynaklarına ulaşmak istemiştir. Bu nedenle dünyanın birçok yerini işgal etmiş ve sömürmüştür. Sanayi Devrimi, aynı zamanda sömürgecilik için gerekli teknolojik gelişmeleri de sağlamıştır. Örneğin demiryolları, buharlı gemiler, telgraf gibi icatlar sömürgecilik faaliyetlerini kolaylaştırmıştır.
-
Büyük devletlerin yayılmacı politikası ve dünya hakimiyeti arzusu. Tarihte kurulan büyük devletlerin hepsi yayılarak bir cihan devleti olma hayalini taşımışlardır. Bunun altında ekonomik nedenler ve başka uluslara hakim olma arzusu yatsa da bu duygunun arkasındaki asıl neden dünya hakimiyetidir. Avrupa devletleri arasında bu rekabet, Birinci Dünya Savaşı ve İkinci Dünya Savaşı gibi iki büyük dünya savaşının başlamasının da ana nedenidir.
-
Dini yayma düşüncesi. Tarih boyunca birçok devlet kendi dinlerini yaymak için birbirleriyle mücadele etmiştir. Bunun en büyük örneği İslam-Hristiyanlık savaşıdır. Bu mücadelenin sebebi Kudüs’ü ele geçirme gibi görünse de aslında bir hakimiyet savaşıdır. Avrupa devletleri de Hristiyanlığı yaymak için coğrafi keşiflerle yeni topraklara ulaşmış ve yerli halkları Hristiyanlaştırmaya çalışmıştır.
-
Artan nüfus ve göç ihtiyacı. Avrupa devletleri artan nüfuslarını barındırmak için farklı bölgelerde yeni yerleşim yerleri kurmuştur. Bu yerleşim yerleri hem ticaret hem de tarım için önemli olmuştur. Ayrıca sanayi ve tarım alanında çalışacak insan gücü bulma ihtiyacı da sömürgecilik faaliyetlerini artırmıştır. Özellikle Amerika’nın keşfi üzerine geniş tarım alanlarında çalışacak insanlara ihtiyaç ortaya çıkmış ve bunun üzerine Afrika’dan Amerika’ya köle ticareti başlamıştır.
-
Jeopolitik konum. Yer altı ve yer üstü zenginlikleri bulunan bölgeler sömürgeci devletlerin daima hedefi olmuştur. Örneğin Afrika kıtası, maden, petrol, altın gibi değerli kaynaklar açısından zengin olduğu için Avrupa devletleri tarafından paylaşılmıştır. Ayrıca stratejik öneme sahip bölgeler de sömürgecilik için tercih edilmiştir.
