15 kez görüntülendi
Tarih kategorisinde 19 113 7

1 cevap

0 beğenilme 0 beğenilmeme
14 81 11

Çaldıran Meydan Muharebesi 23 Ağustos 1514’te günümüzde İran sınırları içinde yer alan Maku şehri yakınlarındaki Çaldıran Ovasında gerçekleşmiştir. Savaş Yavuz Sultan Selim yönetimindeki Osmanlı Devleti ve Şah I. İsmail yönetimindeki Safevi Devleti arasında yapılmıştır.

Çaldıran Savaşı Nedenleri

Safevi Devleti ve Osmanlı Devleti arasında gerçekleşen bu savaşın en büyük nedenlerinden biri iki devlet arasındaki mezhep farklılıklarıdır. Bu mezhep farkından doğan sosyal ve kültürel çatışma sebebiyle yaşanan bu savaş, Osmanlı Devletinin tarihinde önemli bir yer tutar. Çaldıran Savaşının asıl nedeni olan Mezhep ayrılığı ve bu ayrılığın beraberinde getirdiği siyasi mücadeleler neticesinde iki büyük Türk devleti karşı karşıya kalmış, 16. yüzyıl Türk tarihinin en önemli vakalarından biri olarak Çaldıran Savaşı gerçekleşmiştir. Selçuklu döneminde topyekün bir göç ile Anadolu’ya yerleşen İlk Türk toplumları, hem kültürel hem de mezhepsel olarak ortak bir sosyal doku meydana getirmektelerdi.

Anadolu Selçuklu Devleti zamanında Anadolu’yu Türkleştiren bu ilk topluluk Sünni iken Büyük Selçuklu Devletinin yıkılması ve Orta Doğu’da yükselen Batınilik hareketinin etkisiyle Şia mezhebinin etkisi altında kalarak farklı bir inanış benimseyen toplumların Büyük Selçuklu Devletinin yıkılmasından sonra Anadolu’ya göç etmeleri önemli bir sosyal sorunun ortaya çıkmasına sebep olmuştur. Türkiye Selçuklu Devleti döneminde büyük kalabalıklar halinde Anadolu’ya göç eden Türk toplumları ile Büyük Selçuklu Devletinin çöküş döneminde ortaya çıkan Batınilik hareketinin ve Şia mezhebinin etkisi altında kalmış olan Türk toplumları arasında benimsedikleri mezhepsel inanç farkları dolayısıyla toplum içi sürtüşmeler yaşanmıştır.

Anadolu’ya ilk gelen Türk toplulukları Anadolu içlerine yerleştikten ve buraları yurt edindikten 50 ila 100 yıl kadar sonra gelen Türk toplumlarını reddederek hem mezhep ayrılığı hem de arsa, arazi ve mera sorunları nedeniyle çatışır durumdalardır. Anadolu Selçuklu Devleti döneminde başlayan bu mezhep ayrılığı ilerleyen dönemlerde de büyük bir sorun haline gelerek pek çok isyana ve mücadelenin yaşandığı yerdir. Söz konusu sorunlar Osmanlı Devleti döneminde de süregelmiştir. 16. yüzyıla gelindiğinde hakimiyet alanını genişleten Osmanlı Devleti, Batınilik akımından etkilenen bu kitleleri bünyesinde barındırmaya devam ediyor ve ortaya çıkarttıkları ayaklanma ve huzursuzluklarla savaşıyordu. Bu sorunlar devletin idare ve otoritesini etkileyerek bir iç mesele olduğu gibi Batıni İnancı benimseyen komşu devletlere karşı da önemli bir zafiyete neden oluyordu.

Safevi Hükümdarı Şah İsmail’de bu durumdan istifade ediyor ve Osmanlı Devleti’ne karşı Osmanlı bünyesinde bulunan mezhepdaşlarını kullanarak taciz ve taarruz eylemlerine kalkışıyordu. Şah İsmail, tıpkı Anadolu Batınileri (Alevileri) gibi Şia mezhebi ve Batınilik hareketlerinden etkilenmiş olan Türk hükümdarlarından biriydi. Azeri kökenli bir Türk olan Şah İsmail, İran’da hüküm sürmekte olan Akkoyunlular Devletini yıkarak hakimiyet alanını genişletip güç kazanmış, Osmanlı Devleti için bir tehdit unsuru haline bürünmüştür. Zira Şah İsmail’in kurduğu Safevi Devleti, mezhep ayrılığı hasebiyle Osmanlı Devleti’ne karşı düşmanca hareket etmekte, Osmanlı’ya tabi olan Türk Boyları üzerinde baskı kurarak önemli bir tehlike arz etmekteydi. Bu çekişme, Çaldıran Savaşının gerçekleşmesine sebep olan tüm etkenlerin ana kaynaklarındandır.

Çaldıran Savaşı Sonuçları ve Önemi

23 Ağustos 1514’de yaşanan Çaldıran Savaşı Osmanlı Devletinin galibiyeti, Safevi Devletinin hezimeti ve yenilgisiyle sona erdi. Bu savaşın neticesinde Batıni-Şii Safevi Devletinin Anadolu üzerindeki hakimiyet emelleri giderilerek Anadolu’nun güvenliği garantilendi. Zira Çaldıran Savaşının kaybedilmesi durumunda Osmanlı tebaası olan Alevi Türkmenlerin Safevi Devleti’ne egemenliğini kabul etmesi söz konusu olacak, Osmanlı Devletinin hakimiyetine gölge düşerek güç kaybetmesine belki de yıkılmasına sürükleyecekti. Çaldıran Savaşında elde edilen başarı ile Erzincan, Bayburt ve Kemah Kalesi Osmanlı Devletinin kontrolüne geçti. Çaldıran Savaşının tezahürü olarak ortaya çıkan Turnadağ Zaferi ile de Dulkadiroğulları Beyliği’ne son verildi ve Osmanlı tebaası şekli verildi. Böylelikle Diyarbakır, Mardin ve Bitlis Osmanlı toprakları içerisinde yer aldı. Çaldıran Savaşı sonrası Anadolu’daki Osmanlı hakimiyeti kesinleşerek bölgedeki Türk-İslam Birliği temin edildi. Çaldıran Savaşının Türk tarihi için önemi ise Safevi Devletinin yıkılmasına sebep olması ve Osmanlı Devletinin toprak hakimiyetinde artışa yol açmasıdır. Bunun yanında iki Türk devletinin savaşması açısından da önemlidir.

Hoş geldiniz, onlineodev.com sizlere sorularınızın diğer kullanıcılarımız tarafından cevaplanması için bir ortam sağlar.
...