Sömürgeciliğin yaygınlaşmasında etkili olan gelişmeler şunlardır:
-
Sanayi Devrimi: 18. yüzyılda başlayan ve 19. yüzyılda hızlanan sanayi devrimi, Avrupa’da üretim teknolojisinin değişmesine ve sanayileşmenin gelişmesine neden olmuştur. Bu süreçte Avrupa devletleri, sanayi için gerekli olan ham madde, enerji, sermaye ve pazar ihtiyacını karşılamak için yeni bölgeler aramaya başlamışlardır. Bu amaçla Asya, Afrika ve Amerika kıtalarındaki zengin kaynaklara ve geniş pazarlara yönelmişlerdir.
-
Coğrafi Keşifler: 15. yüzyılda başlayan ve 16. yüzyılda devam eden coğrafi keşifler, Avrupa devletlerinin dünyanın diğer bölgeleriyle temas kurmasını sağlamıştır. Bu keşifler sayesinde Avrupa devletleri, yeni ticaret yolları açmış, yeni kıta ve adalar keşfetmiş, yeni bitki ve hayvan türleriyle tanışmış ve yerli halklarla karşılaşmışlardır. Bu keşifler, sömürgecilik faaliyetlerinin başlamasına ve yayılmasına zemin hazırlamıştır.
-
Milliyetçilik ve Irkçılık: 19. yüzyılda Avrupa’da milliyetçilik akımının yaygınlaşması, ulusal birlik ve bağımsızlık mücadelelerini tetiklemiş, aynı zamanda ulusal prestij ve güç arayışını da körüklemiştir. Bu arayış, Avrupa devletlerini sömürgecilik yarışına itmiştir. Ayrıca Darwinizm’in etkisiyle ortaya çıkan ırkçılık ve üstünlük duygusu da sömürgecilik faaliyetlerini meşrulaştırmaya çalışan bir ideoloji haline gelmiştir.
-
Ulaşım ve İletişim Teknolojileri: 19. yüzyılda ulaşım ve iletişim teknolojilerinde yaşanan gelişmeler, sömürgecilik faaliyetlerinin kolaylaşmasına ve hızlanmasına katkıda bulunmuştur. Buharlı gemi, demiryolu, telgraf gibi icatlar sayesinde Avrupa devletleri sömürge topraklarıyla daha hızlı ve ucuz bir şekilde ulaşım ve iletişim kurabilmiştir. Bu da sömürge topraklarının askeri, siyasi ve ekonomik olarak daha iyi kontrol edilmesini sağlamıştır.