Merkantilizm, devletin zenginliğini, ülkeye değerli maden girişine bağlayan iktisadi doktrindir. Batı Avrupa’da 15. yüzyıldan 18. yüzyıla kadar yaygın olan bu anlayışa göre, bir ülkenin güçlenmesi ve itibar kazanması altın ve gümüşün fazlalığına bağlıdır.
Merkantilizm nedir sorusunun cevabı şöyledir:
-
Merkantilizm, tarihte bilinen ilk sistemli ekonomik düşünce biçimidir. Anaparaya bağlı bir ekonomik sistemi kapsama altına alan merkantilizm, sömürgeciliğe dayalıdır. Merkantilizm yaklaşımında, milli ekonomi ve sömürgecilik anlayışı hakim olduğundan, dünyadaki ekonomik dengesizlikler artış göstermeye başlamıştır.
-
Merkantilistlere göre kalkınma, ithalatın az, ihracatın çok olmasıyla mümkündür. Bu sayede ülkeye giren maldan daha fazlası ihraç edilerek değerli maden miktarı arttırılabilir. Refah ve zenginliğin kaynağını değerli maden bolluğuna bağlayan bu doktrin, iktisat siyasetini devletlerin gelişmesi açısından ele almaktadır.
-
Merkantilist politikalar devletçi, himayeci ve aşırı milliyetçi bir özelliğe sahiptirler. Devlet ticareti geliştirmek için her türlü tedbiri almalı, ticaret şirketlerinin tekelleşmesini ve güvenliğini sağlamalı, değerli madenlerin yurtdışına çıkışını önlemeli ve rakip devletlerle rekabet etmelidir.
-
Merkantilizmin öncüleri Portekizli ve İspanyol denizciler olmuştur. Bu denizciler yeni kıtalar, okyanuslar ve adalar keşfederek sömürgecilik faaliyetleri yürütmüşlerdir. İspanyol merkantilizmi de denilen Bulyonizm sebebiyle getirilen katı devletçi tatbikat, altın ve gümüşün İspanya dışına kaçırılmasına yol açmıştır.
-
Merkantilizmin sonucunda Avrupa kültürü, ticareti ve sömürgeciliği dünyaya yayılmıştır. Avrupa zenginleşmiş, merkantilizm ve ulus devletler gelişmiştir. Küreselleşme ve kültürel etkileşim başlamıştır. Yerli halklar ise işgale, sömürüye, hastalıklara ve soykırıma maruz kalmıştır.
