Avrupa’nın Orta Doğu ticaret yolları üzerindeki tekeline tepki olarak hız kazanan, Yeni Çağ’ın getirdiği Coğrafi Keşifler ile ticari yollar dramatik biçimde önem kazanmış ve yitirmişlerdir. Yeni Dünya’dan özellikle İspanya ve Portekiz aracılıyla Avrupa’ya sağlanan altın ve gümüş materyal Osmanlı pazarındaki malların değerlerinde dalgalanmalar ve toplumda bir panik ortamı oluşmasına sebep olmuştur. Bunun üstüne Avrupalı devletlerin Osmanlıya çeşitli alanlarda dayattığı kapitülasyonlar ve çeşitli sömürge yolları ile Osmanlı toplumu ve idaresi içerisinde çatışmalar ortaya çıkmıştır.
Rönesans sonucu Avrupa toplumunda baş gösteren dalgalanmalar, yeni ideolojiler uluslarası prestiji azalmakta olan ve görece kapalı Osmanlı toplumu içerisinde uzun süre hissedilmemiş; Osmanlı gerek askeri, gerek teknolojik, gerek kültürel gelişmelerde geride kalmıştır. Yaşanan ekonomik bunalımın da etkisiyle emir komuta zinciri içerisinde de huzursuzluklar baş göstermiş, sipahilerin, ulufeli askerlerin ve yeniçerilerin liderliğinde birtakım isyanlar çıkmıştır. Avrupa’daki ard arda gelen askeri devrimler sonucu ateşli silahlara karşı kılıçla savaşmak zorunda kalmaları sonucu ordu içerisindeki önemlerini kaybetmeleri isyanları körükleyen bir faktör olarak ortaya çıkmıştır.
Bunalımdan kurtulmak isteyen devlet tımarların mukataalara dönüştürülmesi adımını atmış ve bu toprakları devlet için vergi kapısı yapmaya çalışmıştır. Bu adımlar sonucu halktan bir kesim zenginleşmiş ve nüfuz sahibi olmuştur. Tımar sisteminde yaşanan gelişmeler yine de devletin askeri başarısızlıkları sonucu Avrupalılara gittikçe daha fazla kapitülasyon verme durumunda kalmasını engelleyememiş, devletin yürütmeye koyduğu değişimler azınlıkların kazandığı ekonomik ayrıcalıklar nedeniyle nötrlenmiş, üstüne toplum içerisindeki huzursuzluğu da artırmıştır.
