XIX. yüzyıla kadar Osmanlı Devleti’nde sosyal yardımlaşma, vakıflar başta olmak üzere çeşitli kurum ve teşkilatlar aracılığıyla gerçekleşmiştir. Vakıflar, toplumsal hayatın kolaylaştırılması için eğitim, sağlık, bayındırlık ve dinî yatırımları yürüten sosyal güvenliğin temel kurumudur. Vakıf sistemi, toplumun inançları gereği malını hayır yolunda harcamaları sayesinde gelişmiştir. Osmanlı Devleti’ndeki vakıflar insanlar arasında din, dil ve ırk ayrımı yapmadan ihtiyaç sahiplerine gerekli yardımı götürmüşlerdir.
Osmanlı Devleti’nde sosyal yardımlaşma ve dayanışmayı sağlayan diğer kurum ve teşkilatlar şunlardır:
-
Ahilik Teşkilatı: Şehir ve kasabalarda faaliyet gösteren birlikler olup sosyal yardımlaşmanın dışında, topluma zarar veren kişi ve kuruluşları da ıslah etmiştir.
-
Aş evleri: Fakir ve muhtaç insanlara ücretsiz yemek dağıtan kuruluşlardır.
-
Darüşşifalar: Hastalara ücretsiz tedavi hizmeti veren sağlık kuruluşlarıdır.
-
Miskinhaneler: Akıl hastalarının bakımını üstlenen kuruluşlardır.
-
Kadın sığınma evleri: Zor durumda kalan kadınların barınma ihtiyacını karşılayan kuruluşlardır.
-
Teavün Sandıkları: Esnaf ve tüccarların birbirlerine maddi destek sağladıkları kuruluşlardır.
-
Anadolu Bacıları Teşkilatı: Kadınların sosyal ve ekonomik hayata katılımını sağlayan birliklerdir.
